LIGJET E BIZNESIT
Përdorimi i inteligjencës artificiale po ndryshon mënyrën se si punonjësit kryejnë detyrat dhe si kompanitë vlerësojnë performancën e tyre. Një studim me 9,684 punonjës në disa tregje ndërkombëtare ngre pikëpyetje mbi transparencën, aftësitë reale dhe ndikimin e AI në promovimet profesionale. Inteligjenca artificiale po u mundëson punonjësve të përmbushin detyra më komplekse dhe të marrin përsipër përgjegjësi të reja, por në të njëjtën kohë po krijon një sfidë për kompanitë: si të vlerësojnë aftësitë reale të një personi kur një pjesë e rezultatit prodhohet me ndihmën e teknologjisë? Sipas një studimi të raportuar nga Euronews, 52% e punonjësve të anketuar në SHBA, Mbretërinë e Bashkuar, Kanada, Bashkimin Evropian dhe Amerikën Latine besojnë se përdorimi i AI i bën të duken më me përvojë nga sa janë në të vërtetë. Të dhënat tregojnë gjithashtu se 64% e të anketuarve kanë përdorur inteligjencën artificiale për të përfunduar detyra që nuk do të kishin mundur t’i realizonin të vetëm. Ndërkohë, 43% thonë se teknologjia i ka ndihmuar të marrin përsipër përgjegjësi për të cilat nuk ndiheshin ende plotësisht të kualifikuar.
Përdorimi i AI po ndikon edhe në vlerësimet profesionale
Varësia nga këto mjete po bëhet gjithnjë e më e dukshme në përditshmërinë e punës. Rreth 35% e punonjësve thonë se do ta kishin të vështirë të kryenin disa nga detyrat e tyre pa ndihmën e AI, ndërsa një në katër shqetësohet se punëdhënësi e konsideron më të aftë nga sa është realisht.
Një tjetër çështje lidhet me transparencën. Sipas studimit, 39% e të anketuarve kanë dorëzuar punë të realizuar me ndihmën e AI pa e deklaruar këtë, ndërsa 30% kanë marrë vlerësime pozitive për punë që ishin prodhuar në një masë të konsiderueshme nga teknologjia. Në 19% të rasteve, puna e realizuar me ndihmën e inteligjencës artificiale ka kontribuar edhe në marrjen e një promovimi.
Megjithatë, përdorimi i AI pa e deklaruar nuk nënkupton automatikisht shkelje të rregullave. Në shumë kompani, politikat për deklarimin e përdorimit të këtyre mjeteve mbeten të paqarta ose nuk ekzistojnë ende. Problemi kryesor është se punëdhënësit mund të mos kenë informacionin e nevojshëm për të dalluar kontributin individual të punonjësit nga ai i teknologjisë.
🎙️ Podcast “Money Hour” | Fast News Economy
🏛️ LIGJET E BIZNESIT–Ligji në Kohë Reale për Biznesin Modern
A duhet të deklarohet përdorimi i inteligjencës artificiale?
Sipas Ihor Herasymov, bashkëthemelues dhe CEO i Use.AI, kompanitë duhet të kërkojnë transparencë veçanërisht kur inteligjenca artificiale ka ndikuar ndjeshëm në përgatitjen e analizave, rekomandimeve, prezantimeve, kodit apo vendimeve të rëndësishme. Qëllimi nuk duhet të jetë kontrolli i vazhdueshëm i punonjësve, por kuptimi më i qartë i mënyrës se si është realizuar puna dhe i kontributit të secilit person. Përgjegjësia për rezultatin, sipas kësaj qasjeje, duhet të mbetet te punonjësi që e dorëzon atë. Kjo do të thotë se ai duhet të jetë në gjendje të kuptojë përmbajtjen, të shpjegojë arsyetimin dhe të mbrojë vendimet e marra, edhe kur ka përdorur AI gjatë procesit.
Rezultati përfundimtar nuk mjafton për të matur aftësitë
Përdorimi i inteligjencës artificiale nuk do të thotë se një punonjës është më pak i aftë. Përkundrazi, zotërimi i këtyre mjeteve po shndërrohet në një kompetencë të rëndësishme profesionale. Megjithatë, një produkt i përfunduar dhe profesional nuk tregon domosdoshmërisht se sa mirë personi që e ka krijuar kupton temën, sa i pavarur është në marrjen e vendimeve apo nëse mund ta realizojë të njëjtën detyrë pa ndihmën e teknologjisë.
Për këtë arsye, kompanitë mund të kenë nevojë të ndryshojnë mënyrën e vlerësimit të performancës dhe të vendimmarrjes për promovimet. Përveç cilësisë së rezultatit, rëndësi pritet të marrin aftësia për të shpjeguar arsyetimin, për të identifikuar gabimet e AI-së, për të marrë vendime në kushte pasigurie dhe për të reaguar kur teknologjia prodhon përgjigje të pasakta.
Një kompetencë tjetër që po fiton rëndësi është e ashtuquajtura “problem framing”, ose aftësia për të përcaktuar problemin e duhur, për të vënë në pikëpyetje supozimet dhe për të shpjeguar pse një zgjidhje është më e përshtatshme se një tjetër. Këto aftësi nuk mund të maten gjithmonë vetëm duke parë rezultatin përfundimtar.
Kur AI rrit produktivitetin dhe kur krijon varësi?
Shqetësimi nuk lidhet vetëm me transparencën, por edhe me rrezikun që punonjësit të mbështeten te inteligjenca artificiale pa zhvilluar mjaftueshëm gjykimin e tyre të pavarur. Rreziku shfaqet kur një person mund të prodhojë një përgjigje me ndihmën e AI-së, por nuk është në gjendje të dallojë nëse ajo është e gabuar, të shpjegojë pse është e përshtatshme apo të marrë një vendim të arsyeshëm kur sistemi nuk ofron një zgjidhje të besueshme.
Në këto kushte, rritja e produktivitetit mund të shoqërohet me dobësimin e disa aftësive thelbësore, nëse punonjësit nuk arrijnë të ruajnë njohuritë dhe kapacitetin për të punuar në mënyrë të pavarur. Sfidat pritet të shtohen ndërsa mjetet e AI bëhen më autonome dhe përdorimi i tyre zgjerohet në gjithnjë e më shumë procese pune.
Si mund të ndryshojë tregu i punës?
Përhapja e inteligjencës artificiale mund të ndikojë drejtpërdrejt në mënyrën se si kompanitë rekrutojnë, matin performancën dhe përcaktojnë se cilët punonjës janë gati për më shumë përgjegjësi. Në vend që të mbështeten vetëm te cilësia dhe shpejtësia e rezultatit, punëdhënësit mund t’i kushtojnë më shumë rëndësi njohurive që qëndrojnë pas tij, aftësisë për të verifikuar informacionin dhe kapacitetit për të marrë vendime të pavarura.
Sfida për kompanitë do të jetë gjetja e një ekuilibri mes përfitimeve që sjell AI dhe nevojës për të ruajtur kompetencat njerëzore. Në tregun e punës të epokës së inteligjencës artificiale, nuk do të ketë rëndësi vetëm çfarë mund të prodhojë një punonjës, por edhe sa e kupton atë që prodhon dhe sa përgjegjësi mund të marrë për rezultatin.
