LIGJET E BIZNESIT
Një nga krizat më të mëdha ekonomike të dekadave të ardhshme mund të mos vijë nga bankat, inflacioni apo tregjet financiare, por nga mungesa e mundësive për punësim. Rreth 1.2 miliardë të rinj pritet të hyjnë në moshën e punës gjatë 15 viteve të ardhshme, ndërsa ekonomitë në zhvillim parashikohet të krijojnë vetëm 400 milionë vende të reja pune.
Diferenca është alarmante, afro 800 milionë vende pune më pak sesa kërkon kjo valë demografike.
Paralajmërimi vjen nga presidenti i Grupit të Bankës Botërore, Ajay Banga, i cili foli më 11 nëntor në Samitin e Financimit të Klimës në Antalia të Turqisë, në kuadër të aktiviteteve të lidhura me konferencën ndërkombëtare të klimës COP31.
Sipas Bloomberg, Banga paralajmëroi se ky çekuilibër mund të ketë pasoja të thella për varfërinë, mirëqenien ekonomike, migracionin dhe stabilitetin e vendeve në zhvillim.
Problemi nuk është thjesht mungesa e vendeve të punës, por pamundësia e ekonomive për të përthithur një brez të tërë të rinjsh që kërkojnë të ndërtojnë të ardhmen e tyre.
Nëse këto ekonomi nuk arrijnë të krijojnë mundësi të mjaftueshme, presioni mbi tregjet e punës mund të përkthehet në rritje të varfërisë, emigracion më të lartë dhe tensione sociale. Pasojat, sipas Bankës Botërore, nuk do të kufizohen brenda kufijve të vendeve të prekura.
Borxhet, konfliktet dhe ndryshimet klimatike e thellojnë krizën
Sfida bëhet edhe më e vështirë në një periudhë kur shumë qeveri po përballen me borxhe të larta, konflikte të armatosura dhe fatkeqësi natyrore gjithnjë e më të kushtueshme.
Këta faktorë po kufizojnë mundësitë e shteteve për të investuar në infrastrukturë, industri, arsim profesional dhe sektorë që mund të krijojnë vende të reja pune.
Megjithatë, Banka Botërore po përpiqet të mobilizojë më shumë kapital për zhvillim.
Gjatë vitit financiar të përfunduar më 30 qershor 2026, institucioni dhe partnerët e tij mobilizuan mbi 230 miliardë dollarë financim, nga të cilat 112 miliardë dollarë kapital privat. Kjo e fundit përfaqëson një rritje trefish krahasuar me vitin financiar 2022.
Por ekziston një tjetër problem: investimet nuk po shkojnë domosdoshmërisht aty ku nevoja është më e madhe.
Ndërsa ekonomitë me të ardhura të mesme po arrijnë të tërheqin më shumë financime, vendet më të varfra vazhdojnë të kenë vështirësi serioze në sigurimin e kapitalit privat.
A mund të kthehet kriza në një mundësi ekonomike?
Për Bankën Botërore, zgjidhja kërkon më shumë sesa investime tradicionale. Vendet në zhvillim duhet të ndërtojnë ekonomi që krijojnë punësim, por që njëkohësisht janë më të qëndrueshme ndaj ndryshimeve klimatike.
Kjo nënkupton investime në rrugë rezistente ndaj përmbytjeve, mbrojtjen e tokave bujqësore, ndërtesa publike më efikase dhe infrastrukturë që mbështet aktivitetin ekonomik edhe përballë ngjarjeve ekstreme.
Në një analizë të mëparshme të Reuters, Banka kishte identifikuar pesë fusha me potencial të madh për krijimin e vendeve të punës: infrastrukturën, bujqësinë, shëndetësinë bazë, turizmin dhe industrinë përpunuese.
Sfida është veçanërisht e rëndësishme për ekonomitë ku popullsia e re po rritet me ritme të shpejta, ndërsa kapacitetet prodhuese dhe investimet nuk po ecin me të njëjtën shpejtësi.
Megjithatë, shifra prej 800 milionë vendesh pune përfaqëson një hendek të parashikuar, jo një numër të konfirmuar njerëzish që do të mbeten të papunë. Evolucioni i ekonomisë, sipërmarrja dhe politikat e reja mund ta ndryshojnë këtë skenar./Business Mag
