Shteti duhet të paguajë 180 milionë euro për arbitrazhet ndërkombëtare

Detyrimet që lidhen me vendimet e arbitrazheve ndërkombëtare dhe proceset gjyqësore ndaj shtetit shqiptar arritën në rreth 179.6 milionë euro në fund të vitit 2025.

Të paktën kështu konfirmon Ministria e Financave në buxhetin faktik. Thuajse i njëjti nivel detyrimesh raportohej edhe në buxhetin faktik të 2024 duke mos treguar ndonjë avancim në proceset në të cilat shteti është i përfshirë.  Nga totali prej 179.6 milionë eurosh, 69.8 milionë euro përfaqësojnë detyrime të mbetura nga vendime arbitrazhi dhe kosto ligjore, ndërsa 109.8 milionë euro janë detyrime kontingjente.

Pesha më e madhe e ekspozimit lidhet me çështjen Arbitrazhi ICSID ARB/5/28 “Hydro dhe të tjerë kundër Shqipërisë” ku shteti është përballë sipërmarrësit Italian Francesco Becchetti.  Raporti i Financave tregon një detyrim kontingjent prej 108.3 milionë euro, pa pagesa të kryera gjatë vitit. Ky është zëri më i madh në tabelën e publikuar nga Ministria e Financave me afërsisht 60 për qind të totalit.

Një tjetër çështje me ekspozim të konsiderueshëm është arbitrazhi ICC Case No. 23998/MHM (Copri-Aktor kundër ARRSH), për të cilin detyrimi i mbetur rezulton 41.1 milionë euro. Konflikti  me shtetin shqiptar lidhet me rrugën Tiranë-Elbasan.

Raporti përfshin gjithashtu arbitrazhin ICC Case No. 25414/HHM Constructioni Dondi S.P.A, ku detyrimi i mbetur llogaritet në 13.3 milionë euro. Kompania së bashku  me atë japoneze Kubota realizuan përmirësimin e sistemit të kanalizimeve të Tiranës (zona e Kasharit) në vitin 2014 por ndërprerja e kontratës përfundoi në përplasje gjyqsore.

🎙️ Podcast “Money Hour” | Fast News Economy

🏛️ LIGJET E BIZNESIT–Ligji në Kohë Reale për Biznesin Modern

Një tjetër çështje është edhe ICC Case No. 22676/GR GBC Oil Company LTD kundër MIE, AKBN dhe Albpetrol, me një detyrim të mbetur prej 11.9 milionë euro.

Pagesat

Të dhënat tregojnë se gjatë vitit 2025 janë kryer pagesa për një pjesë të proceseve gjyqësore dhe kostove ligjore. Gjatë vitit 2025 shteti shqiptar pagoi rreth 1.47 milionë euro për detyrime që lidhen me arbitrazhet ndërkombëtare dhe kostot e tyre. Në total, pagesat e kryera ndër vite për këto çështje arrijnë në 11.43 milionë euro, ndërsa detyrimet e mbetura dhe kontingjente vijojnë të llogariten në rreth 179.6 milionë euro.

Në disa procese janë shlyer plotësisht kostot administrative ose tarifat ligjore, ndërsa në të tjera mbeten ende detyrime që do të varen nga ecuria e procedurave gjyqësore ose nga ekzekutimi i vendimeve përfundimtare.

Raporti sqaron se detyrimet e paraqitura nuk kanë të njëjtën natyrë juridike. Sipas shënimeve shoqëruese, një pjesë përfaqëson vendime arbitrazhi të formës së prerë, një pjesë lidhet me kontrata për shërbime ligjore dhe ekspertizë, ndërsa detyrimet kontingjente përfaqësojnë çështje që janë ende në shqyrtim dhe mund të materializohen vetëm pas vendimeve përfundimtare të gjykatave ose tribunaleve ndërkombëtare. Detyrimet kontingjente nuk përbëjnë detyrime të pagueshme në momentin e raportimit, por pasqyrojnë ekspozimin potencial të financave publike ndaj proceseve ndërkombëtare në vazhdim./ Monitor