Pse gratë e kanë më të vështirë të blejnë një shtëpi?

Blerja e një shtëpie po bëhet gjithnjë e më e vështirë në Evropë, por për gratë barriera është edhe më e lartë. Hendeku i pagave, të ardhurat më të ulëta gjatë karrierës dhe vështirësitë për të kursyer parapagimin e hipotekës po krijojnë një tjetër formë pabarazie: hendekun gjinor në pronësinë e banesave.

Rritja e normave të interesit, inflacioni i qëndrueshëm dhe kriza e kostos së jetesës kanë dobësuar ndjeshëm aftësinë e shumë të rinjve europianë për të blerë një shtëpi. Çmimet e larta të pronave dhe pagat që nuk janë rritur në të njëjtin ritëm e kanë bërë edhe më të vështirë hyrjen në tregun e banesave.

Sipas Portalit Evropian të Rinisë, më shumë se 10% e europianëve të moshës 20–29 vjeç shpenzojnë mbi 40% të të ardhurave të tyre të disponueshme vetëm për kostot e strehimit, shumë mbi pragun prej 30% që konsiderohet përgjithësisht i përballueshëm.

Por për gratë, veçanërisht ato të reja dhe beqare, situata është edhe më e vështirë.

Hendeku i pagave kthehet në hendek pronësie

Një nga faktorët kryesorë është hendeku gjinor i pagave. Në vitin 2024, gratë në Bashkimin Europian fitonin mesatarisht 11.1% më pak se burrat.

Në Mbretërinë e Bashkuar, një raport i Trades Union Congress i publikuar në shkurt të këtij viti e vlerëson hendekun gjinor të pagave në 12.8%.

Por diferenca nuk kufizohet vetëm te paga mujore. Gratë kanë më shumë gjasa të kenë të ardhura më të ulëta gjatë gjithë karrierës dhe të punojnë me kohë të pjesshme, kryesisht për shkak të barrës më të madhe të kujdesit për fëmijët, familjen dhe të afërmit.

Këto ndërprerje ose ngadalësime të karrierës ndikojnë drejtpërdrejt në të ardhurat, kursimet dhe më pas edhe në shumën që një bankë është e gatshme të japë si kredi hipotekore.

Sipas Bankës Qendrore Europiane, gratë kanë gjithashtu më pak gjasa të kërkojnë rritje page, duke e bërë më të vështirë thyerjen e këtij cikli.

12 paga vjetore kundrejt 8

Diferenca bëhet veçanërisht e dukshme në tregun britanik të banesave.

Sipas Women’s Budget Group, gratë në Angli kanë nevojë për më shumë se 12 herë pagën e tyre vjetore për të blerë një shtëpi, ndërsa burrave u nevojiten pak më shumë se tetë paga vjetore.

Diferenca është edhe më e madhe në tregje të shtrenjta si Londra.

Një sondazh i bankës Aldermore tregon se 33% e grave e konsiderojnë kursimin për parapagimin e shtëpisë pengesën kryesore për pronësinë, krahasuar me 20% të burrave.

Edhe qiratë rëndojnë më shumë mbi gratë: 76% e grave të anketuara thanë se kostot e qirasë përbëjnë një vështirësi financiare, kundrejt 67% të burrave.

Gratë beqare përballen me një disavantazh shtesë

Problemi bëhet edhe më i madh për gratë që jetojnë vetëm.

Gratë në moshë të mesme dhe më të mëdha kanë dukshëm më shumë gjasa të jetojnë vetëm sesa burrat. Kjo do të thotë se ato nuk përfitojnë nga avantazhi i një familjeje me dy të ardhura, çka e bën më të vështirë si kursimin e një parapagimi, ashtu edhe marrjen e një kredie të konsiderueshme.

Divorci mund ta përkeqësojë më tej situatën. Gratë europiane kanë më shumë gjasa të përballen me një rënie më të madhe të të ardhurave familjare pas divorcit.

Edhe ndarja e një banese të përbashkët mund t’i lërë me kapital të pamjaftueshëm për të blerë një shtëpi të re si blerëse të vetme, duke i rikthyer në një treg qiraje gjithnjë e më konkurrues.

Edhe bankat mund ta thellojnë hendekun

Një tjetër pengesë lidhet me kreditimin.

Për shkak të pagave mesatare më të ulëta dhe të ardhurave më pak të qëndrueshme në disa raste, gratë mund të marrin shuma më të ulëta maksimale nga huadhënësit hipotekorë.

Punësimi me kohë të pjesshme ose puna si e vetëpunësuar mund të konsiderohen gjithashtu nga huadhënësit si profile me rrezik më të lartë, edhe kur të ardhurat janë relativisht të qëndrueshme.

Në këtë mënyrë, hendeku i pagave kthehet në një hendek të kapacitetit për të marrë kredi, i cili më pas kufizon zgjedhjet në tregun e pasurive të paluajtshme.

Një tjetër hendek: njohuritë financiare

Edhe njohuritë financiare luajnë një rol.

Sipas Bankës Qendrore Europiane, vetëm 15% e grave kanë nivel të lartë të njohurive financiare, krahasuar me 27% të burrave.

Kjo mund ta bëjë procesin e blerjes së një prone, negocimit të hipotekës dhe vlerësimit të kostove afatgjata më të vështirë.

Në të njëjtën kohë, gratë mund të përballen me më shumë skepticizëm nga ndërmjetësit, agjentët imobiliarë dhe institucionet financiare gjatë procesit të blerjes.

Një problem tjetër i nënvlerësuar është mungesa e banesave të përballueshme dhe të sigurta me disa dhoma për familjet me një prind. Këto familje drejtohen në mënyrë disproporcionale nga gratë, duke i detyruar shumë prej tyre të shtyjnë blerjen e një shtëpie dhe të qëndrojnë më gjatë në tregun e qirave.

Në këtë kuptim, hendeku gjinor në pronësinë e banesave nuk është thjesht pasojë e çmimeve të larta të shtëpive. Ai është rezultat i ndërthurjes së pagave më të ulëta, përgjegjësive familjare, kursimeve më të kufizuara, aksesit në kredi dhe pabarazive financiare që grumbullohen gjatë gjithë jetës profesionale./Business Mag