Aeroporti prej 12.5 miliardë dollarësh do të jetë më i madhi në Afrikë

Fluturimi midis qyteteve afrikane i detyron shumë udhëtarë të bëjnë tranzit jashtë kontinentit, përmes Londrës, Parisit apo Dubait. Por një aeroport prej 12.5 miliardë dollarësh që po ndërtohet në Etiopi mund ta ndryshojë këtë.

Rreth 50 km në juglindje të kryeqytetit Addis Ababa, punimet nisën në janar për atë që kryeministri etiopian Abiy Ahmed Ali e përshkroi si “projekti më i madh i infrastrukturës së aviacionit në historinë e Afrikës”.

Aeroporti Ndërkombëtar Bishoftu pritet të hapet në vitin 2030 me dy pista dhe kapacitet për 60 milionë pasagjerë në vit, me plane për t’u zgjeruar në 110 milionë pasagjerë, më shumë se aeroporti më i ngarkuar në botë, Hartsfield-Jackson në Atlanta, që pati 106 milionë pasagjerë në 2025.

Projekti drejtohet nga Ethiopian Airlines, kompania më e madhe ajrore e Afrikës për nga flota, pasagjerët dhe të ardhurat. CEO Mesfin Tasew tha se kompania “do të investojë 30% të kapitalit të saj” për të mbuluar drejtpërdrejt koston prej 12.5 miliardë dollarësh. Pjesa tjetër prej 8 miliardë dollarësh ende nuk është siguruar, me SHBA-në, Kinën dhe së fundmi Italinë të përfshira në negociata.

Lidhja e hapësirës ajrore të Afrikës

Addis Ababa është tashmë një nga qendrat kryesore të aviacionit në Afrikë, por aeroporti Bole po arrin shpejt kapacitetin maksimal dhe nuk ka hapësirë për zgjerim.

Me një aeroport të ri që do të shërbejë kryesisht për pasagjerë tranzit, Ethiopian Airlines mund të udhëheqë garën për të lidhur hapësirën ajrore afrikane, një nga tregjet me rritjen më të shpejtë në botë.

Aeroporti mund të shfrytëzojë gjithashtu kapacitetin e pashfrytëzuar të transportit të mallrave në Afrikë, duke mbështetur Marrëveshjen e Tregtisë së Lirë Kontinentale Afrikane me infrastrukturë për të përpunuar 3.73 milionë ton mallra në vit.

Për financimin, Landry Signé, drejtues në Thunderbird School of Global Management dhe studiues në Brookings Institution tha: “Sinjalet janë pozitive deri tani, por sigurimi i 8 miliardë dollarëve brenda një viti është një afat ambicioz.” Nëse mbledhja e fondeve zgjat, objektivi i vitit 2030 bëhet shumë i vështirë për t’u arritur.

Zaha Hadid Architects po drejton projektimin e terminalit.

I frymëzuar nga Lugina e Madhe Rift, terminali ka një strukturë qendrore që shtrihet në gjatësi, me katër degë që pasqyrojnë peizazhet dhe kulturat e ndryshme të Etiopisë.

Hapësirat gjysmë të hapura dhe oborret janë projektuar për të përfituar nga klima e butë e Bishoftu. “Je pothuajse jashtë, gjë mjaft unike për një aeroport,” shtoi ai.

Projektuesit thonë se qëndrueshmëria është prioritet, nga materialet vendase te energjia diellore dhe sistemet e ujërave të shiut. Megjithatë, industria e aviacionit përbën 2–3% të emetimeve globale të CO₂.

Ankesat e komunitetit

Ndërtimi ka shkaktuar polemika, pasi thuhet se ka zhvendosur mbi 15,000 njerëz nga më shumë se 3,600 hektarë tokë bujqësore.

Ethiopian Airlines thotë se po shpenzon 350 milionë dollarë për zhvendosjen, duke ndërtuar 1,400 shtëpi me energji, ujë, shkolla dhe shërbime shëndetësore.

Megjithatë, disa banorë kanë deklaruar se nuk kanë marrë kompensim. Autoritetet i kanë mohuar këto pretendime.

Signé thekson se zhvendosjet shpesh trajtohen si çështje logjistike dhe jo si problem qeverisjeje. Ai paralajmëron se çdo pakënaqësi e pazgjidhur mund të vonojë projektin dhe të ndikojë te investimet.

Konkurrenca rajonale

Bishoftu është pjesë e një vale investimesh në aeroporte në kontinent, përfshirë projektin në Ruandë, Burkina Faso dhe modernizimet në Casablanca, Kajro dhe Nairobi.

CEO Tasew tha se synimi është që aeroporti të bëhet për Afrikën ajo që është Dubai apo Doha për Lindjen e Mesme.

Megjithatë, ai pranon se kjo kërkon bashkëpunim me linja të tjera ajrore për të siguruar lidhje të pandërprerë.

Në Samitin Aviation Africa 2025, ministrat miratuan një plan për të përshpejtuar Tregun e Vetëm Ajror Afrikan. Që nga viti 2018, 38 shtete janë bashkuar dhe janë krijuar mbi 110 linja të reja, me potencial për të rritur trafikun me 141% dhe për të ulur çmimet deri në 35%.

Linjat më të vogla shqetësohen se kompanitë e mëdha do të përfitojnë më shumë.

“Ethiopian Airlines mbetet lider, por konkurrenca po rritet,” tha Christy Tawii nga Euromonitor.

Ajo shtoi se ndikimi i plotë do të varet nga politikat, liberalizimi i vizave dhe rritja e qëndrueshme e kërkesës. / CNN