LIGJET E BIZNESIT
Ekonomia me përqendrimin më të madh të makinave në botë vazhdon të tërheqë investime, të paktën për momentin, shkruan The Economist
Robotët janë rreth dy herë më të shumtë se 150 punonjësit në Smart Battery Shop të Porsche, i hapur në vitin 2024 në Horna Streda, rreth një orë larg me makinë nga Bratislava, kryeqyteti i Sllovakisë.
Në një dysheme fabrike të qetë, karroca të vogla autonome transportojnë pjesë drejt stacioneve të punës, ku krahë robotikë të verdhë i montojnë ato në module.
Këto më pas shndërrohen në paketa baterish në një fabrikë tjetër pranë Bratislavës për Volkswagen Group, kompania mëmë e Porsche, përpara se të vendosen në modelet elektrike të Porsche Cayenne.
Dërgesat e automjeteve sportive elektrike (SUV), të prodhuar aty përkrah modeleve me benzinë dhe hibride, pritet të nisin më vonë këtë vit.
Kompania gjermane Porsche thuhet se ka investuar rreth 1 miliard euro në këtë fabrikë baterish. Dhe nuk është e vetmja që ka zgjedhur Sllovakinë. Kompanitë e Europës Perëndimore nisën të shikonin drejt lindjes tri dekada më parë, në përpjekje për të ulur kostot e prodhimit duke mbetur njëkohësisht pranë tregjeve kryesore.
🎙️ Podcast “Money Hour” | Fast News Economy
🏛️ LIGJET E BIZNESIT–Ligji në Kohë Reale për Biznesin Modern
Sllovakia rezultoi po aq tërheqëse sa vende më të mëdha si Polonia dhe Rumania. Volkswagen, që u vendos aty në vitin 1991, është sot punëdhënësi më i madh privat në vend. Vitin e kaluar prodhoi rreth 337 mijë makina, përfshirë markën Volkswagen, por edhe Audi, Skoda dhe Porsche.
Sllovakia prodhon shumë më tepër sesa do të pritej për madhësinë e saj. Në vitin 2025 ajo prodhoi gati 1.1 milionë automjete, më shumë se çdo vend tjetër në botë për frymë.
Industria automobilistike është zemra e ekonomisë së vendit, duke kontribuar rreth 10% të PBB-së dhe duke punësuar drejtpërdrejt 170 mijë punonjës. Pothuajse të gjitha makinat eksportohen, duke përbërë rreth një të tretën e eksporteve të Sllovakisë.
Industria vazhdon të zgjerohet. Volvo, prodhuesi suedez i makinave, po investon 1.2 miliardë euro në një fabrikë të re të posaçme për automjete elektrike, e cila pritet të prodhojë 228 mijë makina në vit kur të hapet në 2027.
Francesca Gamboni, drejtuese e operacioneve industriale të kompanisë, thekson fuqinë punëtore të kualifikuar të vendit, infrastrukturën e mirë dhe rrjetin e furnitorëve. Rreth 400 kompani furnizojnë industrinë.
Edhe subvencionet shtetërore ndihmojnë, pranon ajo: Volvo mori rreth 270 milionë euro mbështetje për të ndërtuar fabrikën në Sllovaki. Prodhuesit e makinave përfitojnë gjithashtu nga lehtësitë fiskale dhe stimuj të tjerë.
Kia, kompania koreanojugore, ka bazën e saj kryesore të prodhimit europian në Zilina. Jaguar Land Rover dhe Peugeot-Citroën, pjesë e Stellantis, kanë prej vitesh operacione të mëdha në Sllovaki.
Industria e vendit është prekur relativisht pak nga tronditjet e pandemisë dhe nga shtrëngimi i rregullave të emetimeve në BE, që e kanë bërë prodhimin e makinave më të shtrenjtë. Prodhimi në Europë ka rënë me mbi një të pestën që nga viti 2019; në Sllovaki ai ka rënë vetëm pak.
Një arsye është investimi në kalimin drejt automjeteve elektrike. Kia së fundmi nisi prodhimin europian të makinave elektrike në Zilina. S
hitjet e modeleve plotësisht elektrike nuk kanë përmbushur parashikimet, por gjithsesi u rritën me gati 30% në Europën Perëndimore vitin e kaluar. Sipas konsulencës Schmidt Automotive, ato përbëjnë tashmë gati një të pestën e shitjeve.
Megjithatë, varësia e madhe e Sllovakisë nga prodhimi i makinave e bën ekonominë e saj veçanërisht të ndjeshme ndaj luhatjeve të industrisë. Të gjitha kompanitë përballen me kërcënimin e automjeteve elektrike kineze me çmime të ulëta dhe po përpiqen të mbeten konkurruese.
Edhe vende të tjera po konkurrojnë për investime. Stimujt bujarë qeveritarë dhe energjia e rinovueshme e mjaftueshme kanë tërhequr prodhues baterish në Spanjë. Stellantis po zgjerohet me shpejtësi në Marok, i tërhequr nga pagat e ulëta dhe marrëveshja e tregtisë së lirë me BE-në.
Së shpejti, gjiganti kinez i automjeteve elektrike BYD pritet të hapë fabrikën e parë europiane në Hungari. Edhe BMW nga Gjermania ka zgjedhur Hungarinë për një fabrikë të re për automjetet elektrike të serisë Neue Klasse.
BYD po ndërton një tjetër fabrikë në Turqi, e cila ka marrëveshje tregtie të lirë me BE-në, dhe përflitet se favorizon Spanjën për një të tretë.
Shqetësimi më i madh për çdo vend që mbështetet shumë te prodhuesit e huaj të makinave është se kompanitë globale investojnë aty ku fitimet janë më të mëdha. Sllovakia mbetet ende në garë, por konkurrenca po shtohet me shpejtësi.
