Nga qendra studimore e taksave, Altax
Prej vitesh flasim për integrimin evropian, për standarde dhe reforma, por në terren ekonomia shqiptare po lëviz në drejtim të kundërt. Një nga treguesit më shqetësues është rritja e parasë jashtë bankave, një fenomen që po bëhet kronik dhe që po e largon Shqipërinë nga praktikat normale evropiane.
Analiza e ekspertit të ekonomisë Eduard Gjokutaj e vë qartë gishtin në plagë: në Shqipëri, një pjesë shumë e madhe e parasë qarkullon jashtë sistemit bankar, duke ushqyer euroizimin, informalitetin dhe ekonominë e zezë. Sot, rreth 55% e transaksioneve kryhen në euro, një shifër alarmante për një vend që pretendon të forcojë monedhën e vet dhe të integrohet në tregun e brendshëm evropian.
Nëse e krahasojmë me rajonin, kontrasti është i fortë. Kroacia tashmë ka adoptuar euron, ndërsa Bullgaria po përgatitet ta bëjë këtë në vitin 2026, pas një procesi të gjatë disiplinimi monetar, fiskal dhe formalizimi të ekonomisë. Shqipëria, përkundrazi, po shkon drejt një euroizimi informal, të pakontrolluar dhe të rrezikshëm.
Paraja jashtë bankave nuk është thjesht statistikë. Ajo deformon tregun, forcon aktivitetet informale, dobëson politikën monetare të Bankës së Shqipërisë dhe krijon një kurs këmbimi që nuk reflekton ekonominë reale. Biznesi prodhues dhe eksportues shqiptar është viktima e parë: humb konkurrueshmërinë, përballet me kosto më të larta dhe me një ambient të pabarabartë ku fiton jo ai që prodhon, por ai që qarkullon cash-in.
Ajo që më shqetëson më shumë është paqartësia mbi presionin real që do të ushtrojë Bashkimi Evropian ndaj Shqipërisë për të normalizuar këta parametra jetikë: uljen e parasë jashtë bankave, kufizimin e ekonomisë informale, forcimin e rolit të lekut dhe ndërtimin e një sistemi financiar transparent.
Pa një përballje të sinqertë me këto probleme, integrimi evropian rrezikon të mbetet një slogan politik, jo një transformim real ekonomik. Dhe pa këtë transformim, Shqipëria do të hyjë – nëse hyn – në Evropë me një ekonomi të brishtë, jo me dinjitetin që meriton.







