Në diskursin klasik, themeli simbolik i qytetërimit perëndimor identifikohet me Trininë: Ati, Biri dhe Shpirti i Shenjtë. Dominimi i kësaj doktrine për më shumë se dy mijë vite e ka bërë atë jo vetëm referencë fetare, por edhe kornizë kulturore.

Megjithatë, nëse e zhveshim këtë qytetërim nga metafizika dhe e analizojmë përmes historisë së ideve, shfaqet një strukturë më e prekshme dhe më e verifikueshme: një trini filozofike që jo vetëm i paraprin, por në shumë aspekte e formëson vetë mendimin perëndimor.

Kjo trini nuk është teologjike, por epistemologjike dhe politike: Sokrati, Platoni dhe Aristoteli.

Teza, në dukje e thjeshtë, ka implikime të thella: Perëndimi nuk ndërtohet fillimisht mbi zbulesën, por mbi kërkimin.

Sokrati shënon një kthesë radikale në historinë e mendimit: ai zhvendos vëmendjen nga kozmosi tek subjekti. Në vend të shpjegimeve mitologjike apo natyrore, ai vendos në qendër vetëdijen kritike dhe dialogun si metodë. Pohimi i tij i famshëm – “E di që nuk di” – nuk është shprehje modestie, por një akt metodologjik që delegjitimon dijen e trashëguar dhe e zëvendëson me procesin e hetimit. Këtu lind individi perëndimor si qenie që dyshon, që pyet dhe që kërkon argument.

Platoni, në një lëvizje që shpesh interpretohet si kthim pas, në fakt institucionalizon këtë krizë. Ai ndërton një ontologji të dyfishtë: botën e ideve dhe botën e dukjes. Kjo nuk është thjesht metafizikë; është përpjekja e parë për të krijuar një rend normativ që tejkalon relativizmin sokratik. Në “Republikën”, ai projekton një shtet ku e vërteta, drejtësia dhe pushteti janë të lidhura në mënyrë strukturore. Platoni është mendimtari i arkitekturës – ai që e kthen pyetjen në sistem.

Aristoteli ndërhyn në mënyrë vendimtare duke e zhvendosur këtë arkitekturë nga abstraksioni në analizë konkrete. Ai e çmonton dualizmin platonik dhe ndërton një metodë që mbështetet në vëzhgim, klasifikim dhe logjikë formale. Përmes kësaj qasjeje, ai vendos themelet e shkencës si disiplinë autonome. Aristoteli është ai që e bën dijen të operueshme; ai e kthen mendimin në instrument. Në këtë kuptim, Aristoteli nuk është vetëm filozof; ai është inxhinieri i dijes perëndimore. Ai e bën botën të matshme.

Pra qartazi në këtë triadë kemi një dinamikë të qartë:

• Sokrati shkatërron iluzionin e dijes
• Platoni ndërton një rend mbi këtë boshllëk
• Aristoteli e operacionalizon këtë rend në praktikë

Kjo është, në thelb, matrica e mendimit perëndimor: kritikë → sistem → aplikim.

Këtu qëndron edhe provokimi: Trinia teologjike nuk e krijon këtë strukturë, por e pasqyron dhe e kodifikon në një formë simbolike. Me fjalë të tjera, ajo mund të lexohet si një “metaforizim” i një rendi që tashmë ekzistonte në filozofi. Ati si burim, Biri si manifestim, dhe Shpirti si ndërmjetësim – janë analogji që rezonojnë me raportin midis parimit, formës dhe funksionit tek filozofët grekë.

Kjo nuk është një tezë kundër fesë, por një zhvendosje e fokusit: nga zbulesa tek arsyeja si motor i qytetërimit. Nëse Perëndimi është bërë ai që është sot – shkencor, kritik, institucional – kjo i detyrohet më shumë kësaj trinie filozofike sesa çdo doktrine tjetër.

Prandaj, në vend që të pyesim se çfarë beson Perëndimi, ndoshta duhet të pyesim: si mendon ai?

Dhe përgjigjja, në thelb, mbetet ende filozofike. / E.B.

The post Trinia e “Shenjtë” e qytetërimit Perëndimor – dogmë apo mendim filozofik? appeared first on Fast News Economy.

Sidoqoftë, më poshtë i keni disa këshilla se si t’i mposhtni të gjitha këto frika dhe të jeni një folës i zoti:

Mos u brengosni për rezultatet

Nëse do të bëni një prezantim apo do t’i adresoheni një audience të madhe, mos u brengosni shumë për rezultatin. Është në rregull të dështoni ose të korrni sukses. Thjesht përpiquni ta bëni më të mirën.

Asnjëherë mos mendoni se audienca është duke ju gjykuar

A mendoni se njerëzit diskutojnë më shumë rreth asaj se si e keni bërë një prezantim? Jo, ata diskutojnë atë se çfarë keni thënë. Përmbajtja është shumë më e rëndësishme sesa stili. Përveç kësaj, audienca kërkon informacion dhe argëtim.

Është në rregull të bëni gabime

Edhe nëse bëni gabime të çfarëdollojshme gjatë prezantimit, mos ndaloni. Asnjëherë mos u sillni në atë mënyrë sikurse keni bërë diçka gabim. Çdo njeri bën gabime të tilla dhe nuk keni nevojë të brengoseni për këtë gjë.

Praktikoni

Praktikimi e bën një njeri të përsosur dhe është çelësi i suksesit për prezantim në publik apo për mësimin e çfarëdo aftësie. Pra, në mënyrë që ta mposhtni frikën e të folurit në publik, mënyra më efektive është praktika.

The post Si t’i bëni njerëzit të ju dëgjojnë? appeared first on Fast News Economy.

Ai u ndal edhe te skemat mbështetëse të qeverisë për fermerët dhe sipërmarrjet e vogla, duke theksuar programin “Dyfisho ndërmarrjen tënde”, si një instrument konkret në ndihmë të rritjes së biznesit.

Bimë si sherbela, dëllenja etj, grumbullohen dhe përpunohen sipas standardeve bashkëkohore dhe eksportohen drejt tregjeve të Europës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, duke krijuar vlerë të shtuar për ekonominë.

Ministri Salla theksoi se modele të tilla të organizimit të zinxhirit të prodhimit janë thelbësore për rritjen e konkurrueshmërisë së produkteve shqiptare.

The post “Dyfisho ndërmarrjen tënde”, ministri i Bujqësisë: Programi nxit aktivitetin e bimëve mjekësore appeared first on Fast News Economy.

Sektori bankar do të përballet me sfida në rritje për ruajtjen e marzheve të fitimit.

Maltin Korkuti, Drejtor i Përgjithshëm i Credins Bank, thotë për “Monitor” se mjedisi gjithmonë e më konkurrues bankar po bën që presionet për uljen e normave të interesit të jenë të larta.

Nga ana tjetër, z. Korkuti nënvizon se zhvillimet teknologjike dhe investimet në kanalet digjitale janë sërish në fokusin e strategjisë së çdo banke, me qëllim zgjerimin dhe rritjen e efikasitetit të shërbimeve përmes digital banking, duke sjellë nevojën e një menaxhimi me kujdes të kostove operative të bankës.

Implementimi me sukses i “Instant payment” pritet të shënjojë një arritje të sektorit bankar, ashtu si dhe implementimi i transfertave përmes sistemit SEPA, por nga ana tjetër do të shoqërohet me kosto të ndjeshme dhe tkurrje të bazës së të ardhurave nga komisionet.

Kërkesat rregullatore në rritje dhe përmbushja e limitit të ndërmjetëm të instrumenteve të kapitalit dhe detyrimeve të pranuara, sipas tij, i ka vendosur bankat e mëdha para nevojës për mbajtjen e treguesve të lartë të kapitalit rregullator duke krijuar presion mbi treguesit e përfitueshmërisë së bankave.

Si e vlerësoni ecurinë e aktivitetit të bankës gjatë vitit të kaluar dhe cilat ishin, në këndvështrimin tuaj, zhvillimet më të rëndësishme për sektorin bankar në përgjithësi?

Credins Bank mbylli një vit jo thjesht të suksesshëm financiar, por mbi të gjitha duke ju përshtatur edhe risive të tregut, si dhe duke qenë pararojë me kërkesat dhe dëshirat e klientëve të saj.

Me dëshirën dhe ambicien për të qenë gjithmonë zgjedhja e shqiptarëve, ky vit e ka shoqëruar Credins edhe me shumë arritje të rëndësishme, që forcojnë çdo vit e më shumë pozitat e Credins Bank.

Projektet e rëndësishme të bankës kanë qenë të fokusuara kryesisht në rrugën drejt zhvillimit dhe përmirësimit të infrastrukturës digjitale. Implementimi me sukses i skemave të pagesave SEPA dhe përafrimi me standardet europiane të pagesave, ishin një nga përparësitë e Credins për vitin 2025.

Tradicionalisht përmes strategjisë së ndjekur, Credins edhe këtë vit ka një pozicionim të fuqishëm në sektorin bankar, duke vijuar të qëndrojë sërish e para për portofolin e kredive dhe e dyta për totalin e aktiveve, totalin e depozitave, për portofolin e investimeve në tituj, si dhe në tregues të tjerë financiarë.

Kreditimi ka vijuar të jetë një nga motorët kryesorë të rritjes. Me mendësinë e një banke që kërkon të japë përvojën më të mirë, Credins vijon të pozicionohet si lider në aktivitetin e kredidhënies duke zgjeruar portofolin e saj të kredisë me 8.5% krahasuar me vitin e kaluar.

Fokusi ynë ka qenë mbështetja e sektorëve të rëndësishëm për ekonominë shqiptare si: turizmi, bujqësia, energjia etj. Kemi qenë pranë klientëve individë dhe bizneseve të vogla e të mesme, duke i këshilluar me kujdes dhe duke plotësuar nevojat e tyre në kohë tepër të shkurtër dhe me procedura të lehtësuara.

Krahas treguesve financiarë pozitivë, banka zgjeroi bazën e klientëve të saj duke shënuar një numër prej 414,099 klientësh, me një rritje prej 4.0% krahasuar me një vit më parë. Credins sot numëron një rrjet shumë të gjerë degësh, aktualisht 52 degë dhe 99 ATM të vendosura në çdo qytet të Shqipërisë duke qenë pranë çdo klienti.

Një element tjetër kyç gjatë vitit 2025 ishte vazhdimi i investimeve në transformimin digjital. Numri i klientëve në platformën Credins Online arriti mbi 78% të totalit të klientëve. Numri i transaksioneve në POS-e u rrit me mbi 31% krahasuar me vitin 2024.

Rritje shënoi gjithashtu edhe numri i transaksioneve dhe volumit në ATM, me 11%, krahasuar me vitin 2024.

Credins, si një bankë me rëndësi sistemike në sektor, ka luajtur një rol të rëndësishëm në zbatimin e strategjisë kombëtare të promovimit dhe zgjerimit të pagesave elektronike në vend, duke përdorur bazën e gjerë të klientëve të saj. Implementimi i skemave të pagesave SEPA pritet të sjellë rritje të efikasitetit në pagesa, dhe volume të rritura të pagesave elektronike.

Në aspektin financiar, përfitueshmëria e bankës mbeti e qëndrueshme, e mbështetur kryesisht nga të ardhurat nga interesat, megjithëse e ndikuar nga luhatjet e kursit të këmbimit apo edhe të forcimit të monedhës Lek, duke kërkuar një menaxhim më aktiv të bilancit.

Me kulturën e një biznesi ambicioz dhe avangardë për shërbimet dhe produktet që ofron, Credins ka punuar jashtëzakonisht në informimin dhe ndërgjegjësimin e audiencës për përdorimin e produkteve bankare, përmes teknologjisë.

Fushatat e ndryshme të realizuara në shumë kanale komunikimi kanë qenë jo vetëm informuese, por edhe shumë nxitëse për klientët mbi përdorimin e kartave si instrument pagese, ose kanaleve të tjera digjitale.

Ndër vite, Credins ka konsoliduar edhe strategjinë e komunikimit përmes fushatave dhe eventeve dinamike të ndjekura 360 gradë, duke gjetur mekanizma të ndryshme ndërveprimi dhe komunikimi me klientët, koherente edhe me kohët moderne.

Në këtë aspekt, dua të theksoj se tashmë fushatat, të cilat janë pasuruar vit pas viti, nuk kanë për qëllim thjesht për të reklamuar një produkt apo shërbim, por mbi të gjitha t’ju vijmë në ndihmë klientëve tanë në tërësinë e stilit të jetesës, të cilët na kanë besuar për 23 vite.

Credins gjithashtu vazhdon të ketë vizion të qartë mbi mbështetjen për shumë projekte dhe nisma me ndikim pozitiv duke ndihmuar komunitetin përmes projekteve të ndryshme si arti, arsimi, sporti, teknologjia, turizmi, etj.

Jam krenar të shpreh se Credins nuk është vetëm banka që ofron shërbime financiare, por një institucion që ndërton marrëdhënie të qëndrueshme mbi besimin, ndjeshmërinë dhe përgjegjësinë ndaj shoqërisë. Ne besojmë se suksesi nuk matet vetëm me rezultate financiare, por me ndikimin real ndaj komunitetit ku ne operojmë.

Përmes një profili empatik të krijuar ndër vite, ne jemi pranë çdo individi duke reflektuar vlerat tona në çdo nismë. Kjo filozofi materializohet përmes angazhimeve tona si në donacione, ashtu edhe nisma sociale, të udhëhequra nga Fondacioni Credins dhe platforma Smile, të cilat synojnë të krijojnë sa mundësi ndihmuese, po aq edhe integruese për komunitetin.

Ndërkohë që ka një thellim të digjitalizimit të produkteve dhe shërbimeve bankare, paralelisht në dy vitet e fundit po shohim edhe një rritje të numrit të degëve dhe punonjësve të sektorit bankar. Kur prisni të arrijmë në një fazë të reduktimit të pranisë fizike të bankave dhe zhvendosje në shkallë më të gjerë drejt bankingut digjital?

Digjitalizimi është padyshim një nga transformimet më të rëndësishme që po kalon sektori bankar, por eksperiencat ndërkombëtare tregojnë se ky proces nuk ndodh menjëherë me reduktimin e pranisë fizike të bankave. Në fazat e para të transformimit shpesh shihet një bashkëjetesë e të dy modeleve: zhvillimin e kanaleve digjitale bashkëkohore dhe njëkohësisht, prani fizike të bankave në treg.

Në rastin e kulturës dhe traditës së vendit tonë, prevalojnë disa faktorë që nxisin praninë fizike të degëve të bankave. Ekonomia shqiptare vijon të jetë një ekonomi relativisht e bazuar në cash pavarësisht se përdorimi i tij është reduktuar në vitet e fundit si rezultat edhe i politikave të ndërmarra nga qeveria shqiptare dhe Banka e Shqipërisë.

Klientët përgjithësisht ende parapëlqejnë kontaktin fizik me bankën, veçanërisht për produkte më komplekse si kreditë apo këshillimin financiar. Për këtë arsye, ne si Credins, por edhe bankat në përgjithësi, modelin hibrid e shohim si një kombinim pozitiv.

Në këtë aspekt, kanalet digjitale po përdoren kryesisht për transaksionet e përditshme, ndërsa degët mbeten sërish shumë të rëndësishme, si për marrëdhënien me klientin, ashtu edhe për shërbimet me vlerë të lartë.

Në një perspektivë afatmesme, pritet që struktura e rrjetit bankar të ndryshojë gradualisht. Kjo do të ndodhë për shkak të disa zhvillimeve kryesore:

• Rritja e përdorimit të mobile banking dhe pagesave elektronike, sidomos nga brezat e rinj;
• Investimet në teknologji dhe automatizim, të cilat do të ulin nevojën për kryerjen e operacioneve manuale në degë;
• Integrimi me standardet dhe infrastrukturat europiane të pagesave, që nxisin përdorimin e kanaleve digjitale;

Në këto kushte, në vitet e ardhshme është e mundshme të shohim një transformim të rolit të degëve, nga degë tradicionale të transaksioneve bankare në qendra këshillimi financiar dhe shërbimi për klientët e tyre. Pra, tranzicioni drejt një bankingu të digjitalizuar do të jetë gradual, duke zhvendosur një pjesë të konsiderueshme të shërbimeve drejt platformave digjitale.

Në vijim të një cikli konsolidimi që zgjati rreth një dekadë, në vitin 2026, numri i bankave tregtare aktive në Shqipëri pritet të rritet për herë të parë pas 20 vjetësh. Besoni se ndodhemi në fillimet e një cikli të ri zgjerimi të bankave në treg apo në afat të gjatë, sistemi bankar do t’i kthehet përqendrimit dhe konsolidimit?

Rritja e numrit të bankave në tregun shqiptar është një zhvillim interesant, që e shton konkurrencën dhe njëherazi edhe ambicien për të ofruar gjithmonë më të mirën për klientët.

Hyrja e bankave të reja tregon se industria bankare vazhdon të jetë dominuese për tregun shqiptar dhe një potencial në rritje, i mbështetur kryesisht nga disa faktorë: stabiliteti makroekonomik, rritja e kreditimit dhe nivelet relativisht të mira të kapitalizimit dhe likuiditetit të sistemit bankar.

Megjithatë, në një perspektivë afatgjatë, është e mundur që sistemi bankar të kthehet sërish drejt një niveli më të lartë përqendrimi. Kjo për disa arsye strukturore:

• Madhësia relativisht e vogël e tregut shqiptar, që kufizon numrin optimal të institucioneve bankare;
• Rritja e kërkesave rregullatore dhe të kapitalit, veçanërisht në kuadër të përafrimit me standardet europiane si kërkesë për integrimin në BE;
• Kostot e investimeve teknologjike dhe të digjitalizimit të cilat, favorizojnë institucionet me shkallë më të madhe të operimit.

Për këtë arsye, hyrja e bankave të reja mund të interpretohet më shumë si një fazë dinamike e tregut, ku investitorë të rinj shohin mundësi për rritje dhe specializim të asaj që ofrojnë, se sa si një ndryshim strukturor afatgjatë i modelit të tregut.

Vitin e kaluar, Banka e Shqipërisë vendosi për herë të parë disa kufizime direkte në huadhënien për blerjen e pasurive të paluajtshme rezidenciale, por sërish kredia në këtë segment vazhdoi rritjen me ritme të larta. Si i vlerësoni rreziqet e lidhura me ekspozimin në tregun e pasurive të paluajtshme dhe si do t’i përballonte sektori efektet e një krize të mundshme në këtë treg?

Kreditimi për pasuri të paluajtshme mbetet një nga segmentet më dinamike të kreditimit në vend. Aktualisht, kredia për blerje banesash përbën rreth 70% të kredive për individët, çka tregon peshën e madhe që ky segment ka në portofolin retail të bankave.

Masat e ndërmarra nga Banka e Shqipërisë për kufizimin e kreditimit në këtë segment synonin forcimin e standardeve të huadhënies dhe uljen e rrezikut të mbingarkimit të familjeve me kosto të larta financimi.

Megjithatë rritja e kreditimit në këtë segment ka vijuar e nxitur nga kërkesa e fortë për banesa dhe zhvillimi i tregut të pasurive të paluajtshme.

Pavarësisht që kreditimi i këtij segmenti kërkon monitorim të vazhdueshëm për të siguruar cilësinë në kredidhënie, vlerësoj që rreziku mbetet i menaxhueshëm dhe cilësia e portofolit është e kënaqshme.

Nga ana tjetër, është e rëndësishme të theksohet që kapitalizimi i sektorit bankar është i lartë dhe siguron amortizatorë të mjaftueshëm për të përballuar edhe skenarë më të pafavorshëm ekonomikë.

Cilat mendoni se do të jenë çështjet dhe sfidat kryesore për sektorin bankar për vitin 2026?

Sfidat me të cilat sektori bankar pritet të përballet gjatë vitit 2026 janë ruajtja e marzhit të fitimit në një mjedis gjithmonë e më konkurrues bankar, ku presionet për uljen e normave të interesit janë të larta.

Nga ana tjetër, zhvillimet teknologjike dhe investimet në kanalet digjitale janë sërish në fokusin e strategjisë së çdo banke, me qëllim zgjerimin dhe rritjen e efikasitetit të shërbimeve, përmes digital banking, duke sjellë nevojën e një menaxhimi me kujdes të kostove operative të bankës.

Implementimi me sukses i “Instant payment” do të shënjojë një arritje të sektorit bankar, ashtu si edhe implementimi i transfertave përmes sistemit SEPA, por sigurisht shoqërohet me kosto të ndjeshme dhe tkurrje të bazës së të ardhurave nga komisionet.

Kërkesat rregullatore në rritje dhe përmbushja e limitit të ndërmjetëm të instrumenteve të kapitalit dhe detyrimeve të pranuara, i ka vendosur bankat e mëdha para nevojës për mbajtjen e treguesve të lartë të kapitalit rregullator duke krijuar presion mbi treguesit e përfitueshmërisë së bankave.

Një tjetër projekt me rëndësi për sistemin raportues të bankave është implementimi i standardeve IFRS për të harmonizuar rregulloret e Bankës së Shqipërisë me kërkesat e raportimit sipas IFRS.

Siguria kibernetike përmes platformave teknologjike më të avancuara, do të jetë sërish edhe për Credins një nga përparësitë më të mëdha të investimeve tona./Monitor

The post “Sfidat e 2026, ruajtja e marzheve dhe thellimi i digjitalizimit” appeared first on Fast News Economy.

NJOFTIMI I PLOTË     

Bordi i Transparencës në datë 2 Maj 2026, në mbledhjen e radhës vendosi:

Çmimi i shitjes me pakicë i nënproduktit gazoil i standardit SSH EN 590 të jetë jo më shumë se 206 lekë/litri, ndërsa i shitjes me shumicë jo më shumë se 194 lekë/litër.

Çmimi i shitjes me pakicë i nënproduktit benzinë e standardit SSH EN  të  jetë jo më shumë se 184 lekë/litri,ndërsa i shitjes me shumicë jo më shumë se 172 lekë/litër.

Çmimet e caktuara nga Bordi do të hynë në fuqi sot datë 2 ora  16.00 dhe do të jenë të vlefshme deri në mbledhjen e ardhshme të bordit ku do të pasqyrohen ndryshimet e çmimeve të shitjes.

Tërheqim vëmendjen e çdo operatori të shitjes me shumicë dhe pakicë të nënprodukteve të naftës mbi detyrimin e zbatimit të këtëj vendimi.

Në rast të shkeljeve të konstatuara nga operatorë të ndryshëm do të vendoset pezullimi i aktivitetit.

Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit sëbashku me Ministrinë e Financave dhe Ministirinë e Infrastrukturës dhe Energjisë  janë angazhuar të mbrojnë interesat e konsumatorëve shqiptarë dhe ruajtjes së parimeve të konkurencës së ndershme në treg.

SQARIM: Referuar Aktit Normativ nr. 1, Datë 3.4.2026 “Për një shtesë në ligjin nr. 61/2012, “Për akcizat në Republikën e Shqipërisë,” të ndryshuar, ku është parashikuar, se në rast se çmimi i shitjes me pakicë, për gazoili është më i lartë se 220 lek/litri, apo për benzinën është më i lartë se 200 lek/litri, zbatohet niveli 80% i akcizës. Bazuar në zbatimin e metodologjisë per llogaritjen e cmimeve tavan te shitjes me pakice, çmimet janë nën kufirin e Aktit Normativ nr. 1, datë 3.4.2026, dhe për rrjedhojë niveli i akcizës do të zbatohet i plotë, 100%.

The post Bordi merr vendim, ja sa do të shiten nafta e benzina appeared first on Fast News Economy.

Nga elektronet te drita

Sot, kompjuterët bazohen në lëvizjen e elektroneve që përfaqësojnë informacionin në formën e biteve 0 dhe 1. Ky proces, megjithëse shumë i avancuar, ka kufizime fizike që ngadalësojnë shpejtësinë e përpunimit të të dhënave.

Në qasjen e re, informacioni nuk transportohet më nga elektronet, por nga impulse drite (laser). Këto impulse janë në gjendje të manipulojnë gjendjet kuantike të materialeve në kohë jashtëzakonisht të shkurtra, duke mundësuar llogaritje shumë më të shpejta.

100 herë më shpejt dhe me më pak energji

Sipas studiuesve, përdorimi i dritës lejon që operacionet kompjuterike të kryhen në frekuenca shumë më të larta se ato aktuale. Rezultati është një rritje e performancës deri në 100 herë, duke ruajtur njëkohësisht funksionim në temperaturë ambienti dhe me konsum të ulët energjie.

Zbulimi nga Milano

Eksperimenti është realizuar nga një ekip kërkimor në Universiteti Politeknik i Milanos dhe është publikuar në revistën shkencore Nature Photonics.

Studiuesit e shohin këtë si një hap të rëndësishëm drejt kompjuterëve fotonikë, një teknologji që mund të ndryshojë mënyrën se si përpunohen të dhënat në të ardhmen./Business Mag

The post Kompjuterët e së ardhmes do të funksionojnë me dritë appeared first on Fast News Economy.

Një nga arsyet kryesore që mban të rinjtë larg tregut të punës lidhet me mosperputhjet e forta mes kërkesës dhe ofertës. Tregu shqiptar shpesh nuk arrin të përthithë aftësitë dhe pritshmëritë e të rinjve, duke krijuar një situatë ku shumë prej tyre mbeten jashtë punësimit ose të detyruar të pranojnë punë që nuk përputhen me profilin e tyre profesional.

Nga ana tjetër, struktura e tregut të punës në Shqipëri vazhdon të dominohet nga vende pune me paga relativisht të ulëta dhe në sektorë që nuk përbëjnë interes për të rinjtë, veçanërisht për ata të kualifikuar. Kjo situatë jo vetëm që ul motivimin për të hyrë në tregun vendas të punës, por nxit edhe kërkimin e alternativave jashtë vendit.

Në këtë kontekst, një faktor gjithnjë e më ndikues është edhe konkurrenca nga vendet e zhvilluara, të cilat vitet e fundit kanë rritur kërkesën për fuqi punëtore të re dhe të kualifikuar. Kjo tendencë ka përshpejtuar emigrimin e të rinjve shqiptarë, duke çuar në tkurrjen e fuqisë punëtore në vend.

Pasojat janë të dukshme: bizneset përballen me mungesë të burimeve njerëzore, ndërsa ekonomia shqiptare përballet me ulje të produktivitetit dhe me vështirësi në ruajtjen e ritmeve të qëndrueshme të zhvillimit.

Për këtë arsye, ekspertët theksojnë nevojën për politika më të orientuara drejt lidhjes së arsimit me tregun e punës, rritjes së cilësisë së vendeve të punës dhe krijimit të kushteve që nxisin të rinjtë të ndërtojnë të ardhmen e tyre në Shqipëri.

The post Raporti i Bankës Botërore: Një në pesë të rinj i papunë në Shqipëri appeared first on Fast News Economy.

Sipas këtyre statistikave, në tre muajt e parë të këtij viti, numri i mjeteve rrugore në qarkullim në territorin e Shqipërisë ishte 1.068.251. Ndër to, autoveturat përbëjnë 80.7 % të mjeteve gjithsej, të ndjekura nga motorët me 6.2 % dhe automjetet për transport të përzier me 5.8 %.

Tirana zë peshën më të madhe me 34.7 % të mjeteve gjithsej, ndjekur nga Durrësi me 13.6 %. Ndërkohë, Gjirokastra dhe Kukësi kanë numrin më të ulët të mjeteve, përkatësisht me 2.1 % dhe 2.4 %. Gjatë këtij tremujori janë regjistruar për herë të parë 22.092 mjete, nga të cilat 80% ishin autovetura. Sërish, qarku i Tiranës udhëheq me 42.3 % të regjistrimeve të reja.

Ndryshimet, krahasuar me të njëjtin tremujor të vitit 2025, numri total i mjeteve është rritur me 9.3 %, ndërsa regjistrimet e reja kanë shënuar rritje prej 8.7 %.

The post Cila është makina e preferuar e shqiptarëve sot? Nuk është Benz-i appeared first on Fast News Economy.

Kjo ditë lidhet me lëvizjet sindikale të shekullit XIX, veçanërisht me protestat për orarin 8-orësh të punës, dhe sot shërben si moment reflektimi mbi sfidat e tregut të punës, nga pagat dhe siguria në punë, te transformimet që po sjell ekonomia digjitale dhe automatizimi.

Për punonjësit shqiptarë nuk ka shumë për të festuar këtë ditë. Të dhënat nga një raport i fundit i Komisionit Europian për anketimin mbi kushtet e punës dhe punën e qëndrueshme, që realizohet një herë në 5 vjet dhe u publikua në prill, gjetën se 39% e punonjësve shqiptarë kanë vështirësi, ose shumë vështirësi për të mbyllur muajin, nga 8% që është mesatarja europiane.

Kjo përqindje është më e larta në Europë dhe ka shumë diferencë me shtetet e tjera. Vendi i dytë pas nesh është Greqia, ku 21% e të anketuarve pohojnë se nuk shtyjnë dot fundin e muajit.

Në vendet e tjera të rajonit, situata paraqitet më e moderuar, por sërish mbi mesataren e Europës Perëndimore. Në rajon, pas Shqipërisë, niveli më i lartë i vështirësive për të përballuar shpenzimet regjistrohet në Kosovë, me 18%. Bosnja dhe Hercegovina paraqitet gjithashtu me një nivel relativisht të lartë, prej 13%.

Në vendet e tjera të Ballkanit, treguesi është më i ulët. Serbia dhe Maqedonia e Veriut raportojnë nga 9%, Kroacia 8%, ndërsa Mali i Zi ka nivelin më të ulët në rajon, me 7%.

Ndërsa Maqedonia e veritu dhe Mali i Zi përmenden në raport si shtete që kanë shënuar përmirësim të ndjeshëm gjatë dekadës së fundit, në Shqipëri përqindja e punonjësve që kanë vështirësi për të mbyllur muajin vijon të mbetet në nivele rekord.

Të anketuarve u kërkohet të vlerësojnë se sa e lehtë është për familjen e tyre të përballojë shpenzimet mujore, duke marrë parasysh të ardhurat totale mujore nga burime të ndryshme.

Vlerësimi bëhet në një shkallë me gjashtë nivele, nga “shumë lehtë” deri te “me shumë vështirësi”. Në përgjithësi, 8% e të anketuarve në BE raportuan se në vitin 2024 e kishin të vështirë ose shumë të vështirë të përballonin shpenzimet. Dallimet mes gjinive ishin të papërfillshme.

Në raport theksohet se sondazhi tregon diferenca të theksuara mes vendeve. Përqindja e punonjësve që kanë vështirësi të përballojnë shpenzimet mujore varion ndjeshëm, nga vetëm 1% në Poloni në 39% në Shqipëri, siç paraqitet në hartë.

Europa

Të dhënat nxjerrin në pah edhe një ndarje të qartë gjeografike: vendet skandinave raportojnë në mënyrë të qëndrueshme nivele të ulëta të vështirësive financiare, ndërsa në disa vende të Europës Lindore dhe Jugore pesha e punonjësve që përballen me vështirësi ekonomike është dukshëm më e lartë.

Që nga viti 2010, që përkonte me mesin e krizës ekonomike, përqindja e punonjësve që hasin vështirësi për të përballuar shpenzimet ka rënë ndjeshëm.

Në vitin 2010, rreth 17% e punonjësve deklaronin se e kishin të vështirë ose shumë të vështirë të përballonin jetesën ekonomikisht. Në vitin 2024, kjo përqindje ra në vetëm 8%.

Në të njëjtën kohë, pesha e atyre që deklaronin se ia dilnin lehtë ose shumë lehtë u rrit nga 30% në 40%.

Përmirësimet më të mëdha janë vërejtur në disa vende të Europës Lindore, si Bullgaria, Hungaria dhe Letonia, ku përqindja e punonjësve me vështirësi ekonomike ra me mbi 30 pikë përqindje. Rënie të ndjeshme, me mbi 20 pikë përqindje, u regjistruan edhe në Kroaci, Lituani, Mal të Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Rumani.

Asnjë vend nuk raportoi rritje statistikisht të rëndësishme të vështirësive për të përballuar shpenzimet.

Ekziston një lidhje e fortë mes karakteristikave të familjeve të punonjësve dhe nivelit të cenueshmërisë së tyre financiare, në përputhje edhe me gjetjet e studimeve të tjera, thekson raporti. Prindërit e vetëm preken në mënyrë disproporcionale nga vështirësitë financiare: 43% e tyre deklarojnë se kanë vështirësi për të përballuar shpenzimet.

Nënat e vetme janë veçanërisht të cenueshme, me 46% që raportojnë vështirësi financiare.

Punonjësit që jetojnë në familje me fëmijë priren të përballen me sfida më të mëdha financiare, me 31–37% që deklarojnë vështirësi për të përballuar shpenzimet. Pas tyre renditen familjet me një person të vetëm në moshën kryesore të punës, ku 28% raportojnë vështirësi ekonomike.

Të dhënat tregojnë gjithashtu se cenueshmëria financiare ndryshon sipas statusit të punësimit dhe profesionit.

Punonjësit me kontrata me afat të caktuar, me 36%, të vetëpunësuarit e varur ekonomikisht, me 40%, si dhe ata pa kontratë ose me forma të tjera kontraktuale, me 42%, raportojnë përqindjet më të larta të vështirësive për të përballuar shpenzimet.

Punonjësit në profesione me kualifikim më të ulët përballen me vështirësi më të mëdha. Të paktën një nivel vështirësie për të përballuar shpenzimet raportohet nga 49% e punonjësve në profesione elementare, 47% e punonjësve të kualifikuar në bujqësi, 37% e punonjësve në shërbime dhe shitje, si dhe 35% e operatorëve të impianteve dhe makinerive.

Në të kundërt, punonjësit në profesione me kualifikim më të lartë, si menaxherët, teknikët dhe profesionistët, raportojnë nivele relativisht të ulëta të vështirësive financiare, me përqindje nën 20%.

Raporti thekson se këto gjetje konfirmojnë prirje tashmë të njohura dhe nënvizojnë nevojën që politikat mbështetëse të orientohen drejt grupeve të veçanta, përfshirë prindërit e vetëm dhe punonjësit në punë me paga të ulëta, të cilët shpesh janë nën presion të madh financiar.

Anketa Europiane për Kushtet e Punës 2024, e publikuar në prill të këtij viti ofron një panoramë të plotë të cilësisë së punës në Europë, duke analizuar karakteristikat e fuqisë punëtore, vendet e punës, cilësinë e punës dhe cilësinë e jetës në punë.

Anketa është një instrument i rëndësishëm për politikëbërësit, pasi nxjerr në pah rolin e cilësisë së punës në arritjen e një rritjeje të qëndrueshme dhe gjithëpërfshirëse në Europë.

Gjetjet e anketës bazohen në 36,644 intervista ballë për ballë, të zhvilluara në 35 vende. Çdo intervistë zgjati rreth 45 minuta, duke ofruar një pasqyrë unike mbi gjendjen e punës në Europë.

Kjo anketë është zhvilluar në mënyrë të rregullt që nga viti 1990, duke ofruar një seri të krahasueshme të të dhënave për kushtet e punës në Europë në intervale pesëvjeçare./Monitor

The post Harta, 39% e punonjësve shqiptarë nuk shtyjnë dot muajin, rekord në Europë appeared first on Fast News Economy.

Ministri Malaj tha pas përfundimit të procesit të deklarimit më 31 Mars, janë plotësuar gjithsej 164,263 deklarata individuale të të ardhurave, një rritje prej 25% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

“Në kuadër të politikave mbështetëse sociale, rreth 77 mijë individë pritet të përfitojnë kompensim nga sistemi DIVA për fëmijët nën moshën 18 vjeç.

Ndërkohë, sistemi ka gjeneruar një fond total prej 1.4 mld lekësh për rimbursim për individët me tepricë kreditore. Megjithatë, deri tani janë kërkuar vetëm 670 mln lekë nga individët për t’u kaluar në llogaritë e tyre bankare”.

Malaj: Të ardhurat buxhetore arritën 205 mld lekë në 3-mujorin e parë, rritje me 13.3%

Ministri i Financave Petrit Malaj gjatë konferencës për shtyp ka paraqitur treguesit kryesorë ekonomikë për periudhën janar–mars 2026.

Për 3-mujorin e parë 2026 ministri Malaj tha se të ardhurat totale arritën në 205.1 mld lekë, duke realizuar 105.8% të planit dhe duke shënuar një rritje prej 13.3% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2025, ose rreth 250 mln euro më shumë.

Malaj nënvizoi se kjo rritje nuk vjen si rezultat i rritjes së taksave, por si pasojë e përmirësimit të administrimit tatimor dhe doganor.

“Peshën kryesore në arkëtime e mbajnë tatimet me 37.9%, ndjekur nga doganat me 29.8% dhe të ardhurat nga kontributet dhe sigurimet shoqërore me 22.3%. Administrata tatimore ka arkëtuar 71 mln euro më shumë krahasuar me 3-mujorin e parë të vitit 2025, ndërsa administrata doganore ka sjellë rritje të të ardhurave me 83 mln lekë.

Të ardhurat nga kontributet vijojnë trend pozitiv, të mbështetura nga zgjerimi i bazës së kontribuuesve dhe rritja e pagave si në sektorin publik ashtu edhe në atë privat.

Nga ana e shpenzimeve, buxheti për këtë periudhë arriti në 156 mld lekë, me një rritje prej 5.9% krahasuar me një vit më parë. Megjithatë, shpenzimet kapitale, që zënë 52.6% të totalit, paraqiten me ecuri më të dobët se plani”.

Ministri Malaj theksoi gjithashtu se ritmi i rritjes së bizneseve mbetet pozitiv.

“Aktualisht numri i bizneseve aktive ka arritur në 143,675, me një rritje prej 5%. Kjo tregon një zgjerim ekonomik të qëndrueshëm, i lidhur me formalizimin e ekonomisë dhe i mbështetur nga konsumi i brendshëm, si rezultat i rritjes së të ardhurave dhe punësimit. Sektorët kryesorë që mbështesin këtë rritje mbeten shërbimet dhe tregtia”.

Në lidhje me pagat, ministri Malaj bëri të ditur se ka rritje të ndjeshme të deklarimeve, me 25% për fashën 70–100 mijë lekë dhe me 26% për pagat mbi 100 mijë lekë. Sipas tij, kjo lidhet edhe me fushatat sensibilizuese në sektorë si turizmi dhe ndërtimi, të cilat kanë ndikuar në rritjen e formalizimit të pagave.

The post Rriten të ardhurat/ Ministri Malaj jep lajmin e mirë: 77 mijë individë kompensim nga DIVA, rimbursohen 12 mln euro appeared first on Fast News Economy.