Nga Prof. Klodian Muço
Ditën e djeshme, në Tiranë u zhvillua një takim i rëndësishëm institucional dhe operacional ndërmjet partnerëve italianë, shqiptarë dhe malazezë të projektit evropian LAERTES, një nismë strategjike e financuar nga programi Interreg IPA South Adriatic dhe bashkëfinancuar nga Bashkimi Evropian. Projekti synon të ridimensionojë të ardhmen e mobilitetit dhe bashkëpunimit ndërkufitar në rajonin e Adriatikut të Poshtëm.
Takimi përfaqësoi një moment kyç për të vlerësuar progresin e arritur, për të koordinuar aktivitetet në zhvillim dhe për të përcaktuar fazat e ardhshme operative të një projekti që, që nga fillimi i tij, është dalluar për nivelin e lartë të inovacionit dhe për aftësinë për të krijuar një vizion të përbashkët të zhvillimit të qëndrueshëm mes dy brigjeve të Adriatikut.
LAERTES, akronim i “Eurorajoni i Adriatikut të Poshtëm për zhvillimin dhe qëndrueshmërinë e transportit”, është krijuar me synimin për të forcuar lidhjet ndërmjet rajoneve Molise dhe Puglia në brigjin perëndimor të Adriatikut, si dhe Shqipërisë dhe Malit të Zi në brigjin lindor, përmes një sistemi të integruar transporti modern, inteligjent dhe të qëndrueshëm.
Diskutimet e zhvilluara në Tiranë evidentuan përparimin e rëndësishëm të aktiviteteve të projektit dhe forcimin e bashkëpunimit institucional ndërmjet partnerëve të përfshirë. Në veçanti, u theksua nevoja për ta transformuar Adriatikun e Poshtëm në një hapësirë gjithnjë e më të ndërlidhur, konkurruese dhe të aksesueshme, e aftë të nxisë mobilitetin, investimet, turizmin dhe shkëmbimet ekonomike.
Punimet e projektit LAERTES nisën zyrtarisht me takimin inaugurues në Puglia, të organizuar nga agjencia strategjike ASSET, partneri lider i projektit. Nisma mblodhi përfaqësues të Autoritetit të Menaxhimit dhe Sekretariatit Teknik të Programit Interreg IPA South Adriatic, së bashku me partnerët kryesorë ndërkombëtarë: Agenzia Sviluppo Italia Molise, Agjencia e Ministrisë së Transportit të Shqipërisë, Ministritë malazeze të Transportit dhe Çështjeve Detare, organizata shqiptare ROOF, Departamenti i Mobilitetit i Rajonit Puglia, Aeroportet e Puglias dhe Ministria shqiptare e Infrastrukturës dhe Energjisë.
Vetëm disa muaj pas nisjes zyrtare, projekti ka prodhuar tashmë rezultate konkrete në planifikimin strategjik dhe koordinimin territorial. Një nga elementët më të rëndësishëm është projektimi i “Eurorajonit të Adriatikut të Poshtëm” në formën e një GECT (Grup Evropian i Bashkëpunimit Territorial), një instrument juridik evropian që do të mundësojë forcimin e qeverisjes së përbashkët, tërheqjen e investimeve ndërkombëtare dhe optimizimin e burimeve për zhvillimin infrastrukturor dhe logjistik të zonës.
Paralelisht, po avancojnë aktivitetet për krijimin e një sistemi të integruar informativ të transportit, i cili do të lidhë në mënyrë inteligjente transportin ajror, detar, hekurudhor dhe rrugor. Ky sistem do t’u mundësojë qytetarëve dhe udhëtarëve akses në kohë reale mbi lidhjet ekzistuese ndërmjet Italisë, Shqipërisë dhe Malit të Zi, duke përmirësuar eksperiencën e udhëtimit dhe efikasitetin e mobilitetit rajonal.
Vëmendje e veçantë iu kushtua gjithashtu zhvillimit të rrjetit aeroportual të Adriatikut të Poshtëm, i cili parashikon forcimin e lidhjeve ndërmjet aeroporteve të Barit dhe Brindisit në Itali, Tiranës dhe Vlorës në Shqipëri, si dhe Podgoricës dhe Tivatit në Mal të Zi. Kjo qasje strategjike synon krijimin e një platforme të integruar për transportin rajonal, duke nxitur turizmin, tregtinë dhe marrëdhëniet ekonomike ndërmjet territoreve të përfshira.
Takimi në Tiranë konfirmoi angazhimin e fortë të partnerëve për të vazhduar me vendosmëri një rrugëtim të përbashkët që shkon përtej bashkëpunimit thjesht infrastrukturor. LAERTES përfaqëson një model të avancuar të integrimit territorial evropian, i aftë të lidhë njerëz, institucione, territore dhe biznese përmes një vizioni të përbashkët për rritje të qëndrueshme, inovacion dhe zhvillim.
Në një kontekst ndërkombëtar ku lidhshmëria dhe bashkëpunimi po marrin një rol gjithnjë e më strategjik, projekti LAERTES synon të shndërrohet në një nga shembujt më domethënës të bashkëpunimit në Mesdhe, duke kontribuar konkretisht në ndërtimin e një Adriatiku më modern, më të aksesueshëm dhe më konkurrues.








