Nafta, ish-ministri Angjeli: Qeveritë në rajon, masa mbrojtëse për konsumatorët. Zinxhiri që rëndon mbi shqiptarët! Rritja e çmimeve prek çdo sektor

AKADEMIK.PROF.DR ANASTAS ANGJELI

REAGIMET NDAJ KRIZËS ENERGJETIKE NË VENDET E RAJONIT DHE PAKETAT MBËSHTETËSE

Lufta në Iran ka ndryshuar rrënjësisht tregjet e energjisë. Sipas analizave të fundit, mbyllja e Ngushticës së Hormuzit po pengon afërsisht 20 milionë fuçi në ditë të arrijnë në tregjet globale, një ndërprerje shumë më e rëndë se embargoja e naftës e vitit 1973, e cila hoqi 4.5 milionë fuçi në ditë. Kjo ndërprerje ka ndaluar në mënyrë efektive trafikun e tankerëve përmes një prej pikave më kritike të bllokimit të energjisë në botë duke shkaktuar rritje globale të çmimeve të energjisë. Edhe vendet e rajonit janë prekur nga goditjet e kësaj krize. Në funksion të përballjes me pasojat e kësaj krize, reagimet e shteteve të rajonit tashme po strukturohen dhe po zbatohen. Në të njëjtën kohë, qeveritë përballen me një dilemë klasike të politikës ekonomike: nëse ndërhyjnë për të zbutur efektet, rrezikojnë të rëndojnë financat publike; nëse nuk ndërhyjnë, rrezikojnë destabilizim social dhe ekonomik. Në praktikë, shumica e vendeve kanë zgjedhur një qasje hibride, duke kombinuar ndërhyrjen selektive me ruajtjen e disiplinës fiskale.

ZBATIMI I POLITIKAVE KOMBËTARE DHE MASAT E EMERGJENCËS, KONTROLLET E ÇMIMEVE DHE KUFIZIMET E EKSPORTIT

Qeveritë e Ballkanit kanë nisur masa të reagimit të shpejtë për të mbrojtur konsumatorët dhe bizneset nga goditjet e çmimeve. Disa vende kanë prezantuar deklarata emergjence dhe kanë zbatuar ndërhyrje të drejtpërdrejta në çmime. Një qeveri futi një gjendje emergjence energjetike për 30 ditë dhe uli taksën e vlerës së shtuar për naftën dhe benzinën nga 18% në 10%. Këto masa antikrizë parashikohet të ulin faturat e energjisë elektrike me afërsisht 13%, me çmimet e benzinës dhe naftës që bien rreth 30 cent për litër – një lehtësim domethënës në një rajon ku kostot e karburantit ndikojnë drejtpërdrejt në sektorët e transportit e bujqësisë dhe te konsumatorët.

Më 9 mars, të paktën një qeveri ballkanike zbatoi një ndalim eksporti për naftën bruto, eurodizelin, benzinën dhe karburantin e aviacionit, me kufizimin që do të mbetet në fuqi deri më 2 prill. Kjo masë proteksioniste i jep përparësi sigurisë së furnizimit vendas mbi tregtinë rajonale, duke reflektuar natyrën akute të krizës. Politika nënvizon se sa shpejt tregjet e energjisë mund t’i detyrojnë qeveritë të braktisin parimet e tregut të lirë kur përballen me emergjenca furnizimi.

SFIDAT DHE KUFIZIMET

Vendet e rajonit përballen me kufizime strukturore që kufizojnë fleksibilitetin e politikave. Varësia e rajonit nga energjia e importuar, kapaciteti i kufizuar i prodhimit vendas dhe mbështetja në rrugët e furnizimit të cenueshme përmes Mesdheut dhe Lindjes së Mesme krijojnë cenueshmëri të vazhdueshme. Gjatë tri javëve të fundit, qeveritë e vendete të rajonit kanë kaluar nga shoku fillestar në menaxhimin e emergjencës, duke zbatuar kontrolle çmimesh, kufizime eksporti dhe deklarata emergjence. Ndërsa masat afatshkurtra ofrojnë lehtësim të menjëhershëm, kriza ka përshpejtuar diskutimet afatgjata në lidhje me diversifikimin e energjisë, infrastrukturën e tubacioneve dhe autonominë strategjike. Javët në vijim do të përcaktojnë nëse këto masa stabilizojnë tregjet apo nëse përshkallëzimi i mëtejshëm në Lindjen e Mesme detyron ndërhyrje shtesë. Po cilat janë disa nga paketat (masat) përkatëse sipas shteteve:

SERBIA: Qeveria njoftoi një paketë ndërhyrjeje shtetërore për të frenuar çmimet e karburantit dhe për të siguruar furnizimin, duke lidhur politikën e energjisë me shqetësime më të gjera gjeopolitike. Veçanërisht, Serbia nuk iu bashkua sanksioneve të reja të BE-së kundër Iranit dhe nuk zbatoi dy vendimet e fundit të Bashkimit Evropian, duke u përpjekur të ruajë një politikë neutraliteti. Vuçiç paralajmëroi se çmimi i gazit do të jetë një problem më i madh se nafta, duke sugjeruar se qeveria e tij po përgatitet për masa më serioze në të ardhmen.

1. Një qetësi e kontrolluar në publik, një alarm i heshtur brenda institucioneve. Ndërsa mediat ndërkombëtare raportonin për rritjen e çmimeve të naftës, qeveria serbe zgjodhi një ton të matur: “Situata është nën kontroll”. Ishte një frazë e thjeshtë, por e ngarkuar me qëllim. Serbia e di që paniku është më i rrezikshëm se vetë kriza. Por pas dyerve të mbyllura, ministrat e Energjisë dhe Financave zhvillonin takime të një pasnjëshme. Çdo grafik, çdo tabelë, çdo parashikim tregonte të njëjtën gjë: çmimet globale po ngjiteshin, dhe Serbia duhej të vepronte shpejt.

2. Çmimet e karburantit: shteti mban frenat. Serbia ka një traditë të gjatë ndërhyrjeje në tregun e karburanteve. Dhe në këtë krizë, ajo traditë u rikthye si një armë mbrojtëse. Qeveria vendosi të ruajë kontrollin e çmimeve, duke përdorur formulën javore që përcakton kufijtë e lejuar të shitjes. Kjo do të thoshte se: çmimet nuk do të shpërthenin menjëherë, kompanitë nuk do të kishin hapësirë për spekulime, konsumatorët do të ndiheshin të mbrojtur. Në një vend ku çmimi i karburantit prek çdo familje, çdo biznes, çdo kilometër të ekonomisë, ky ishte një sinjal qetësues.

3. NIS – zemra e sistemit. Në qendër të gjithë kësaj qëndronte NIS, kompania kombëtare e naftës, ku Gazprom Neft mban shumicën e aksioneve. Kjo e bën Serbinë një rast të veçantë në rajon: një vend që nuk kontrollon plotësisht furnizimin e vet, por që ka ndikim të drejtpërdrejtë mbi çmimet përmes mekanizmave shtetërorë. Në ditët e para të krizës, drejtuesit e NIS u thirrën në takime urgjente. Pyetjet ishin të qartas: Sa janë rezervat? Sa zgjat furnizimi aktual? A ka rrezik ndërprerjeje? Përgjigjet ishin qetësuese, por askush nuk e mori si të mirëqenë.

4. Rezervat strategjike: garancia e heshtur. Serbia ka investuar prej vitesh në rezervat e saj të naftës. Në këtë krizë, ato rezerva u bënë garancia e heshtur që qeveria përdori për të mbajtur publikun të qetë. Zyrtarët deklaruan se vendi ka mjaftueshëm naftë për të përballuar çdo luhatje afatshkurtër. Në prapaskenë, u dhanë urdhra për të rritur stokun nëse çmimet vazhdonin të ngjiteshin.

5. Mesazhi për qytetarët: “Ne jemi këtu”. Në komunikimet publike, qeveria serbe zgjodhi një ton të kujdesshëm, pothuajse “prindëror”. Nuk pati paralajmërime dramatike, as deklarata alarmante. Vetëm një mesazh i qartë: “Nuk do të ketë mungesa. Nuk do të ketë shpërthime çmimesh. Shteti po kujdeset”. Në një vend ku stabiliteti ekonomik është i lidhur ngushtë me stabilitetin politik, ky mesazh ishte më shumë se një deklaratë, ishte një strategji.

KOSOVA: Kuvendi i Kosovës ka miratuar zgjatjen e masave emergjente për energjinë për një muaj tjetër, siç kishte propozuar Qeveria e Kosovës. Kjo sugjeron që Kosova po i mban protokollet e saj të emergjencës në vend që të prezantojë masa të reja në këtë periudhë specifike.

1. Qeveria në lëvizje: një reagim i shpejtë dhe i matur. Në orët e para pas rritjes së çmimeve të karburantit në tregjet ndërkombëtare, Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë dhe Tregtisë doli me një deklaratë të qartë: Kosova do të monitorojë nga afër tregun e derivateve dhe nuk do të lejojë abuzime. Në zyrat e qeverisë nisi një koordinim i shpejtë mes Ministrisë së Tregtisë, Doganës së Kosovës, Administratës Tatimore dhe Zyrës së Kryeministrit. Qëllimi ishte i thjeshtë: të parandalohej çdo rritje e pajustifikuar e çmimeve.

2-Kontroll i tregut të karburanteve. Kosova ka një histori të gjatë me shqetësimet për abuzime në tregun e derivateve. Prandaj reagimi i parë ishte forcimi i inspektimeve. Inspektorët u dërguan në terren për të kontrolluar marzhet e fitimit, sasinë e stokut, çmimet e shitjes me pakicë dhe respektimin e rregullave të konkurrencës. Mesazhi ishte i prerë: çdo kompani që tenton të përfitojë nga kriza, do të ndëshkohet.

1. Furnizimi me energji elektrike: pika më e ndjeshme. Kosova është e varur nga importet e energjisë, sidomos në periudhat kur termocentralet e vjetra kanë probleme teknike. Lufta në Iran dhe rritja e çmimeve globale e shtynë qeverinë të rishikojë menjëherë kontratat e importit, kapacitetet e rezervës dhe planin e furnizimit për muajt në vijim. KEDS dhe KOSTT u angazhuan të siguronin se nuk do të kishte ndërprerje, ndërsa qeveria paralajmëroi se do të ndërhynte financiarisht nëse çmimet e importit rriteshin shumë.

2. Komunikimi me publikun: transparencë dhe qetësi Në një vend ku çdo rritje çmimi mund të ndezë pakënaqësi sociale, qeveria e Kosovës zgjodhi një ton të qetë dhe të hapur. Zyrtarët theksuan se, furnizimi është i qëndrueshëm, nuk ka rrezik për mungesa, çmimet do të monitorohen çdo ditë. Kryeministri Kurti, në daljet e tij publike e lidhi situatën me zhvillimet globale, duke theksuar se Kosova nuk mund t’u shmanget valëve të tregut ndërkombëtar, por mund t’i menaxhojë ato me kujdes.

3. Fokus te konsumatori dhe bizneset e vogla Qeveria paralajmëroi se nëse çmimet rriten më tej, do të aktivizohen: subvencione për familjet me të ardhura të ulëta, mbështetje për bizneset e vogla, masa për të ruajtur stabilitetin e tregut. Kjo qasje synon të shmangë efektin zinxhir që rritja e çmimeve të karburantit ka mbi transportin, ushqimet dhe prodhimin.

MAQEDONIA E VERIUT: Maqedonia e Veriut ndërmori veprime më agresive. Qeveria e Maqedonisë së Veriut uli TVSH-në për karburantin nga 18% në 10% për të ndaluar rritjen e çmimeve në pompë. Zyrtarët sugjeruan gjithashtu që, nëse është e nevojshme, vendet duhet të jenë të përgatitura të vendosin masa më të rrepta, duke përfshirë kufizimet dhe fiksimin e çmimeve për energjinë. Në orët e para pas rritjes së çmimeve të karburantit, qeveria u gjend përballë një presioni të dyfishtë: të qetësonte publikun dhe të ruante stabilitetin ekonomik. Kryeministri Hristijan Mickoski doli para mediave me një ton të matur, por të vendosur. Ai e pranoi hapur se tensionet në Lindjen e Mesme po ushtronin presion mbi tregjet, por shtoi se qeveria ishte gati të vepronte.

1. Paralajmërimi i parë: ulja e akcizës nëse çmimet rriten më tej. Në deklaratën e tij, Mickoski la të kuptohej se qeveria ishte e gatshme të përdorte një nga instrumentet më të forta fiskale: uljen e akcizës për karburantet. Ky ishte një sinjal i qartë se Shkupi nuk do të lejonte që rritja e çmimeve globale të përkthehej automatikisht në barrë për qytetarët. Mesazhi ishte i thjeshtë: “Nëse çmimet rriten, ne do të ndërhyjmë”.

2. Komisioni Rregullator për Energjetikë (RKE): roli i rojtarit të çmimeve. Ndërkohë, Komisioni Rregullator për Energjetikë — institucioni që çdo të martë vendos çmimet e reja të derivateve — u bë qendra nervore e krizës. Në zyrat e tij, ekspertët analizuan çdo lëvizje të tregut ndërkombëtar, çdo raport të bursave të naftës, çdo sinjal të panikut global. Vendimet e tyre javore u kthyen në një barometër të ankthit publik. Çdo rritje, sado e vogël, ndihej në atmosferën e qytetit.

3. Qeveria kërkon qetësi: furnizimi është i sigurt. Në komunikimet zyrtare, qeveria theksoi se nuk kishte rrezik për mungesa të karburantit. Importet vazhdonin normalisht, depot ishin të mbushura dhe furnizuesit nuk kishin raportuar probleme logjistike. Por në prapaskenë, Ministria e Ekonomisë kishte nisur një seri takimesh me kompanitë importuese për të siguruar stabilitetin e furnizimit, shmangien e spekulimeve dhe ruajtjen e çmimeve brenda kufijve të arsyeshëm.

4. Dimensioni social: mbrojtja e familjeve dhe bizneseve. Qeveria paralajmëroi se, nëse çmimet vazhdonin të rriteshin, do të aktivizoheshin masa shtesë për: familjet me të ardhura të ulëta, transportin publik, bizneset e vogla që varen nga karburanti.

Në një vend ku ekonomia është e brishtë dhe varësia nga importet është e lartë, këto masa nuk ishin vetëm teknike — ishin politike, sociale dhe simbolike.

1. Një vend i vogël, në një krizë të madhe. Në fund, reagimi i Maqedonisë së Veriut ishte një përzierje e qetësisë së kujdesshme dhe gatishmërisë për të ndërhyrë. Shkupi e di se nuk mund të ndikojë tregjet globale, por mund të mbrojë qytetarët e vet nga goditjet e tyre. Në këtë krizë, qeveria u përpoq të dërgonte një mesazh të qartë: “Nuk jemi të pafuqishëm. Do të veprojmë kur të jetë e nevojshme”.

MALI I ZI :Qasja e Malit të Zi është përqendruar më shumë në rezervat strategjike. Vendi nisi një tender për rezervat strategjike të karburantit me një ndalim të rreptë për naftën ruse, duke kërkuar që karburanti të jetë prodhuar pas 21 janarit 2026 dhe të mos vijë nga kompanitë nën sanksione. Përveç kësaj, Mali i Zi duhet të grumbullojë një total prej 112,340 tonësh metrikë rezerva nafte midis 1 korrikut 2025 dhe 30 qershorit 2026.

1. Formula e çmimeve – mekanizmi që nuk fle kurrë. Mali i Zi ka një sistem të veçantë: çmimet e karburantit rishikohen çdo dy javë, sipas një formule të automatizuar që pasqyron lëvizjet e tregut ndërkombëtar. Kjo formulë është si një orë që nuk ndalet dhe këtë herë, ajo tregonte vetëm një drejtim: lart. Qeveria e dinte se nuk mund ta ndalte mekanizmin, por mund ta amortizonte goditjen. Prandaj ministrat dolën publikisht për të shpjeguar se rritja ishte e pashmangshme, por e kontrolluar.

2. Qetësimi i publikut: “Nuk ka rrezik për mungesa”. Në një vend ku furnizimi varet plotësisht nga importet, frika më e madhe nuk është çmimi, është mungesa. Pikërisht për këtë arsye, qeveria doli me një deklaratë të qartë: “Furnizimi me karburant është i qëndrueshëm. Nuk ka asnjë rrezik për mungesa”. Kjo deklaratë nuk ishte vetëm teknike. Ishte psikologjike. Mali i Zi e di se paniku është më i shtrenjtë se nafta.

3. Inspektimet në treg: një sy i mprehtë mbi kompanitë. Ministria e Ekonomisë aktivizoi menjëherë inspektorët e saj. Ata u shpërndanë nëpër pika karburanti për të kontrolluar çmimet e vendosura, marzhet e fitimit, sasinë e stokut dhe respektimin e rregullave të konkurrencës. Mesazhi ishte i qartë: çdo tentativë për abuzim, do të ndëshkohet. Në një treg të vogël, ku disa kompani kanë ndikim të madh, ky ishte një paralajmërim i rëndësishëm.

4. Energjia elektrike: një front i dytë i krizës.Ndërkohë, në sektorin e energjisë elektrike, kompania shtetërore EPCG nisi të analizonte ndikimin e çmimeve globale në importet e energjisë. Mali i Zi prodhon një pjesë të madhe të energjisë nga hidrocentralet, por në periudha të thata është i detyruar të importojë. Lufta në Iran rriti çmimet e energjisë në bursat evropiane dhe EPCG u përball me një realitet të ri: çdo megavat i importuar do të kushtonte më shumë. Qeveria sinjalizoi se, nëse situata përkeqësohej, do të ndërhynte për të mbrojtur konsumatorët.

5. Një vend i vogël, një reagim i matur. Në fund, reagimi i Malit të Zi ishte i qetë, i matur dhe i përqendruar në stabilitet. Podgorica nuk kishte luksin të ndikonte tregjet globale, por kishte vullnetin të mbronte qytetarët e saj. Në këtë krizë, Mali i Zi zgjodhi të mos dramatizojë, por të menaxhojë. Të mos premtojë shumë, por të garantojë mjaftueshëm. Të mos krijojë panik, por të ruajë ekuilibrin.

Në nivel të Bashkimit Evropian, situata reflekton kompleksitetin institucional të unionit. Propozimet për ulje të taksave mbi energjinë, subvencione të targetuara dhe fleksibilitet në rezervat e gazit, të cilat zakonisht synojnë nivele rreth 90% të kapacitetit, tregojnë një përpjekje për koordinim. Megjithatë, mungesa e një politike të përbashkët fiskale dhe energjetike e bën reagimin të fragmentuar. Nga një këndvështrim ekonomik, kjo kufizon efektivitetin e përgjigjes kolektive dhe e lë barrën kryesore mbi shtetet anëtare sidoqoftë.

REAGIMI NË DISA SHTETE EUROPIANE KA QENË I MENJËHERSHËM

GREQIA: Paketa prej 300 milionë eurosh, që mbulon periudhën prill maj 2026 dhe përfaqëson rreth 0.15% të PBB-së, është projektuar si një ndërhyrje e përkohshme dhe e targetuar. Subvencioni për diesel prej 0.16 euro për litër, që arrin në një ulje efektive deri në 0.20 euro për konsumatorin, synon të frenojë përhapjen e kostove në ekonomi përmes sektorit të transportit. Ky është një element kyç, pasi transporti është nyja përmes së cilës energjia përkthehet në çmime më të larta për mallrat dhe shërbimet. Karta digjitale e karburantit, që ofron 50 deri në 60 euro çdo dy muaj për familjet, përfaqëson një evoluim të politikave sociale drejt mekanizmave më të targetuar dhe më efikasë. Në vend të subvencioneve universale që shpesh përfitojnë edhe ata që nuk kanë nevojë, kjo qasje synon të përqendrojë burimet aty ku ndikimi është më i madh. Në sektorin bujqësor, subvencioni prej 15% për plehrat kimike adreson një nga kanalet më të rëndësishme të transmetimit të krizës, duke qenë se energjia përbën deri në 30 deri në 40% të kostove të prodhimit. Kjo është një përpjekje për të parandaluar që kriza energjetike të shndërrohet në një krizë ushqimore. Mbështetja për transportin detar ka një dimension të veçantë ekonomik për Greqinë. Në një vend me mbi 100 ishuj të banuar, rritja e çmimeve të karburantit do të përkthehej drejtpërdrejt në rritje të kostove të jetesës dhe në izolim ekonomik të zonave periferike. Duke subvencionuar këtë sektor, shteti ndërhyn për të ruajtur integrimin e tregut të brendshëm. Vendosja e kufijve për marzhet e fitimit për tre muaj tregon gjithashtu një gatishmëri për të korrigjuar devijimet e tregut në periudha krize, duke adresuar jo vetëm kostot reale, por edhe sjelljet spekulative.

RUMANIA: Në një drejtim tjetër ka zgjedhur një qasje më të fortë dhe më të drejtpërdrejtë. Tavani për marzhet e fitimit të karburanteve dhe kufizimi i eksporteve për deri në gjashtë muaj përfaqësojnë ndërhyrje që prekin drejtpërdrejt mekanizmin e tregut. Ndihma shtetërore prej 140 deri në 150 milionë euro për sektorin e transportit plotëson këtë paketë. Nga pikëpamja ekonomike, kjo qasje siguron stabilitet afatshkurtër, por mund të krijojë shtrembërime në alokimin e burimeve dhe të ulë stimujt për investim në sektorin energjetik.

FRANCA: Në vend të ndërhyrjeve të menjëhershme në kërkesë, po fokusohet në ofertë. Varësia prej rreth 50% nga importet për diesel e bën ekonominë të ndjeshme ndaj goditjeve të jashtme. Për këtë arsye, diskutimet për rritjen e kapaciteteve të rafinimit dhe prodhimit vendas synojnë të adresojnë këtë dobësi strukturore. Ekonomikisht kjo përfaqëson një zhvendosje nga politika e menaxhimit të krizës, drejt politikës së ndërtimit të reziliencës.

MBRETËRIA E BASHKUAR: Ka adoptuar një qasje më të kujdesshme, duke shmangur ndërhyrjet e menjëhershme fiskale, pavarësisht presionit inflacionist që luhatet rreth 4 deri në 5%. Monitorimi i vazhdueshëm i tregut tregon një strategji që synon të ruajë stabilitetin makroekonomik dhe të shmangë reagimet e nxituara. Kjo qasje mbështetet në besimin se tregjet kanë një aftësi të caktuar vetëkorrigjuese dhe se ndërhyrja duhet të jetë e fundit, jo e para.

Mund të thuhet se reagimet e vendeve të ndryshme tregojnë se një model i ri i menaxhimit ekonomik po konsolidohet. Pra, lufta me Iranin nuk ka krijuar këtë prirje, por e ka përshpejtuar atë, duke e bërë më të dukshme një transformim, ku roli i shtetit në ekonomi po rritet dhe po rikonfigurohet në funksion të krizave të reja globale.

PO SHQIPËRIA?

Në ditët e para pas shpërthimit të konfliktit në Iran, tregu shqiptar i karburanteve u drodh si një tel i tendosur. Çmimet u rritën menjëherë, duke reflektuar panikun e tregjeve ndërkombëtare. Në këtë atmosferë tensioni, qeveria shqiptare doli publikisht për të qetësuar situatën dhe për të treguar se nuk do të lejonte abuzime. Në podcastin “Flasim”, Kryeministri Edi Rama foli me një ton të matur, por të prerë. Ai pranoi se rritja e çmimeve ishte e pashmangshme, sepse Shqipëria është e lidhur drejtpërdrejt me luhatjet globale të naftës. Por theksoi se qeveria nuk do të rrinte duarkryq. Po sa dhe si ndikon kjo situatë në Shqipëri? Së pari, kjo varet nga kohëzgjatja e krizës. Duket se kriza ndikon në mënyrë të drejtpërdrejt dhe të tërthortë. Nafta në ekonominë tonë zë një peshë dominuese në miksin energjetik. Në vitet 2003–2024, ajo ishte rreth 61% e konsumit total të energjisë. Burimet e tjera kryesore janë energjia elektrike dhe drutë e zjarrit, me përkatësisht rreth 24.0% dhe 9.5% të totalit. Pra, ka një zhvendosje graduale e strukturës energjetike: pesha e naftës ka ardhur në rënie, ndërkohë që ajo e energjisë elektrike është rritur. Paralelisht me të, intensiteti i përdorimit të naftës në raport me PBB-në ka shënuar një rënie të ndjeshme. Kështu, indeksi i këtij treguesi është ulur nga 100 në vitin 2003 në 48.7 në vitin 2024, duke sinjalizuar një përgjysmim të varësisë relative të vëllimit të aktivitetit ekonomik nga nafta.

Ndërkaq, fatura e importit të naftës në vitin 2025 shënoi 667 milionë euro, duke përbërë një shumë relativisht të konsiderueshme. Për rrjedhojë, dinamika e këtij treguesi mbetet e ndjeshme ndaj luhatjeve të çmimeve globale të energjisë.

Ka një ekspozim të moderuar të drejtpërdrejtë të familjeve shqiptare ndaj luhatjeve të çmimeve të naftës, falë peshës së kufizuar të lëndës djegëse në shportën e konsumit familjar (rreth 3.5). Ka një ndikim indirekt nëpërmjet kostove të prodhimit dhe transmetimit përgjatë zinxhirit të furnizimit, veçanërisht në sektorë si transporti, bujqësia, industria përpunuese dhe ndërtimi. Por stabiliteti makroekonomik dhe ritmi pozitiv i rritjes ekonomike pritet të mbeten të pacenuar, duke ilustruar rezistencën e rritur të ekonomisë shqiptare. Po çfarë po bëhet deri tani? Në podkastin e sipërpërmendur duket se:

1-Kryemijnistri Rama njoftoi krijimin e një Task-Force të re, e cila do të kontrollojë tregun e karburanteve në kohë reale. Kjo strukturë do të punojë krah për krah me Bordin e Transparencës, duke monitoruar importet, çmimet e shitjes, marzhet e fitimit dhe çdo sinjal të sjelljes spekulative. Mesazhi ishte i qartë: tregu është i lirë, por jo i braktisur.

Nuk ka prova për abuzime. Rama theksoi se deri në atë moment nuk ishte evidentuar asnjë rast abuzimi. Megjithatë, ai la të kuptohej se kjo nuk ishte arsye për vetëkënaqësi. Kontrolli do të vazhdojë dhe qeveria është e gatshme të ndërhyjë menjëherë nëse situata devijon.

2-Ulja e përkohshme e akcizës. Për të zbutur goditjen e çmimeve, qeveria ka vendosur uljen e përkohshme të akcizës, një masë që synon të amortizojë efektin e rritjes së çmimeve ndërkombëtare dhe të mbajë nën kontroll kostot për qytetarët.

3-Të ardhurat shtesë për mbështetje sociale. Kryeministri nënvizoi se çdo të ardhur shtesë që vjen nga çmimet e larta globale do të përdoret për: pensionistët, shtresat në nevojë dhe për të ruajtur stabilitetin social. Në një kohë kur frika ekonomike mund të përhapet shpejt, ky ishte një premtim për të mbajtur shoqërinë të mbrojtur. Shqipëria, ashtu si shumë vende të tjera, është e ekspozuar ndaj stuhive globale të energjisë. Por qeveria dëshmon se ka instrumente për të ruajtur ekuilibrin: transparencë, kontrolle dhe ndërhyrje të shpejta kur është e nevojshme.

4-Bordi i Transparencës vendosi, që prej dt. 26 mars ora 18.30, nafta me pakicë nuk do të tregtohet më shumë se çmimi 203 lekë/litër, ndërsa benzina me pakicë më shumë se 175 lekë/ litër. Edhe Bankat Qendrore, Federal Rezerva, Banka Qendrore Europiane, Banka Qendrore e Anglisë, Bankat Qendrore të vendeve të Rajonit përfshi dhe Banka e Shqipërisë kanë rritur vigjilencën dhe janë në pritje dhe për momentin nuk kanë ndërmarrë ndryshime në politikën monetare. Ndërkaq kriza vazhdon. Të gjithë janë në pritje për hapat e mëtejshëm…