Vëmendja tek Forumi i Davos 2026

AKADEMIK PROF ANASTAS ANGJELI

Forumi i Davosit, i njohur zyrtarisht si Forumi Ekonomik Botëror (WEF), mbledh çdo vit udhëheqës nga biznesi, politika, akademia dhe sektorë të tjerë për të adresuar sfidat urgjente globale.

FORUMI I DAVOSIT 2026-VECORITE

Forumi i Davosit i këtij viti dallohet për shkak të një bashkimi tensionesh të vazhdueshme gjeopolitike, paradigmave ekonomike në zhvillim dhe ndryshimeve të rëndësishme në marrëdhëniet ndërkombëtare, veçanërisht në lidhje me politikën e jashtme të Shteteve të Bashkuara nën një administratë të dytë të Presidentit Trump. Nën temën, “Shpirti për Dialog”, “A Spirit of Dialogue”, Davos 2026 synojë të projektojë idenë se dialogu, bashkëpunimi dhe qasja shumëpalëshe mund të ofrojnë rrugëdalje nga një botë e kontestuar, e fragmentuar dhe e polarizuar.

Por prania këtë vit e Presidentit të Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, e zhvendosi peshën e debatit nga gjuha konsensuale e dialogut drejt një agjende të hapur transaksionale dhe unilaterale. Forumi i kësaj radhe (19–23 janar 2026) dallohet nga konvergjenca e turbulencave gjeopolitike, ndryshimeve të paradigmave ekonomike dhe riorganizimeve ndërkombëtare – më së shumti nga rikthimi i Donald Trump në presidencën e SHBA-së, i cili ka riformësuar diskutimet mbi tregtinë, aleancat dhe qeverisjen globale. Disa nga arsyet kryesore mund të përmenden:

Thyerja e rendit global: Udhëheqësit në Davos 2026 u përballën me një botë të përshkruar si “duke u balancuar në një greminë” në Raportin Global të Rreziqeve të WEF-it. Konfliktet e vazhdueshme në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme, së bashku me rivalitetin SHBA-Kinë, dominuan agjendën.

Presionet me tarifat: Theksi i ripërtërirë i Presidentit Trump mbi tarifat dhe nacionalizmin ekonomik ka rritur shqetësimet në lidhje me luftërat tregtare, veçanërisht me Evropën dhe Kinën.

Mosmarrëveshjet mbi qeverisjen e Inteligjencës Artificiale: Përtej gjeopolitikës tradicionale, përplasjet mbi rregullimin e inteligjencës artificiale dhe sovranitetin digjital dolën si arena të reja të konkurrencës globale. Forumi theksoi bashkëpunimin në një botë të kontestuar, duke theksuar nevojën për të zhbllokuar burime të reja rritjeje dhe për të investuar në kapitalin njerëzor.

Sesionet u përqendruan në shmangien e një “recesioni klimatik” dhe ndërtimin e prosperitetit brenda kufijve planetarë, duke reflektuar tensionin midis qëndrueshmërisë dhe rritjes. Analistët krahasuan vitet 2020 me vitet 1920, duke paralajmëruar për pabarazi, populizëm dhe paqëndrueshmëri financiare.

Ajo që e bëri më të veçantë këtë Forum ishte prezenca dhe fjalimi i Presidentit Trump. Trump mbajti një fjalim të veçantë në Davos 2026, duke nënvizuar me vendosmëri qëndrimin e tij “Amerika e Para”. Retorika e fortë e tarifave e Trump ka shqetësuar njëkohësisht aleatët dhe kundërshtarët, duke sinjalizuar një tërheqje nga globalizimi bashkëpunues. Trump mbajti një fjalim, duke u pozicionuar kundër etosit globalist të Davosit dhe duke e bërë pjesëmarrjen e tij si sfiduese, ashtu edhe përcaktuese.

Udhëheqësit evropianë shprehën shqetësim në lidhje me besueshmërinë e SHBAsë në NATO dhe angazhimet për klimën, duke përforcuar ndjenjën e ndryshimit të marrëdhënieve ndërkombëtare. Fjalimi i Donald Trump në Davos për vitin 2026 ishte një ndryshim nga theksi i zakonshëm i Forumit mbi bashkëpunimin shumëpalësh dhe qëndrueshmërinë. Fjalimi i tij u përqendrua rreth një agjende amerikane, e përshtatur përmes referencave të përsëritura ndaj Groenlandës si një çmim strategjik për Shtetet e Bashkuara. Ai e portretizoi çështjen e Groenlandës si thelbësore për sigurinë e SHBA-së, pavarësinë energjetike dhe dominimin gjeopolitik.

Trump e pozicionoi Amerikën si fuqinë e domosdoshme, duke theksuar se prosperiteti global varet nga forca e SHBA-së. Ai i kritikoi ashpër aleatët e NATO-s për dështimin në përmbushjen e angazhimeve për shpenzimet e mbrojtjes, ndërsa njëkohësisht shtoi presionin me tarifa për vendet evropiane derisa ato mbështetën ambiciet e tij për Groenlandën. Kjo retorikë përforcoi qëndrimin e tij më të gjerë “Amerika e Para”, ku mjetet tregtare si tarifat u paraqitën si leva të negociatave gjeopolitike. 

Politika e energjisë ishte një tjetër pikë e nxehtë. Trump e hodhi poshtë tranzicionin e energjisë së pastër të Evropës si “të dobët dhe të pabesueshëm”, duke mbështetur në vend të kësaj lëndët djegëse fosile si shtyllën kurrizore të qëndrueshmërisë së SHBA-së. Fjalimi kishte edhe nuanca historike, ku më saktësisht Trump përmendi Luftën e Dytë Botërore për t’u kujtuar aleatëve sakrificat e së kaluarës së Amerikës, duke i paraqitur kërkesat aktuale si njohje të vonuar të lidershipit amerikan.

Një nga boshtet kryesore të fjalimit të Presidentit Trump ishte kritika ndaj Evropës. Ai i përshkroi disa rajone evropiane si “të panjohshme” krahasuar me të shkuarën dhe deklaroi se kontinenti “nuk po ecën në drejtimin e duhur”, duke e shoqëruar këtë me pohimin se “e do Evropën” dhe dëshiron suksesin e saj. Në të njëjtën kohë, ai bëri të qartë se e sheh BE-në si konkurrent serioz ekonomik, jo vetëm si aleat politik. Por, ai kritikoi edhe presidentët e mëparshëm të SHBA-së për “marrëveshje të këqija” dhe e pozicionoi veten si forca korrigjuese që po rivendoste dominimin amerikan. Në fakt, qëndrimi i Trump kristalizoi tre elementë përcaktues:

1.Ashpërsi gjeopolitike përmes retorikës së Groenlandës dhe NATO-s.

2.Nacionalizmi ekonomik nëpërmjet tarifave dhe kërcënimeve tregtare.

3.Divergjenca e energjisë me një refuzim të energjisë së pastër në favor të lëndëve djegëse fosile.

Implikimet ishin të menjëhershme: Udhëheqësit evropianë mbetën të shqetësuar, mediat dhe analistet e gjeopolitikës dhe gjeoekonomisë reaguan, tregjet globale “reaguan nervozisht” dhe vetë Davosi u bë një skenë për përplasjen midis populizmit nacionalist dhe etosit të Forumit për globalizim bashkëpunues.

Si përfundim, fjalimi i Trump në Davos 2026 ishte dominim i filozofisë” Amerika e Para” duke u ankoruar në ambiciet e Groenlandës, presionet tarifore dhe mosmarrëveshjet energjetike, duke zotëruar dhe u vendosur në qendër të vëmendjes së Forumit.

Shtypi botëror dhe tregjet financiare pas fjalimit të Presidentit Trump

Fjalimi i Presidentit Trump në Davos (janar 2026) ka krijuar dy narrativa krejtësisht të ndryshme, duke u përshtatur me mjeshtëri sipas audiencës, që synon: nga njëra anë zgjedhësit e tij në përballjen e afërt për votimet e mesmandatit dhe nga ana tjetër, liderëve europianë për bashkëpunimin ndërkombëtar. Analizat e mediave botërore (si “The Guardian”, “Time”, “Washington Post” dhe BBC) e ndajnë këtë fjalim në dy plane kryesore: për zgjedhësit amerikanë u përqendrua tek “Mrekullia Ekonomike dhe Siguria”.

Në prag të zgjedhjeve të mesmandatit (Midterms 2026), Trump e përdori tribunën e Davosit jo si një forum diplomatik, por edhe si një platformë elektorale. Gazetat amerikane vërejnë se mesazhi i tij ishte i qartë: “Unë e rregullova atë që të tjerët e prishën”. Në këtë aspekt, ekonomia u paraqit si fitore dhe Trump proklamoi “fundin e inflacionit” dhe një “mrekulli ekonomike” pas vetëm një viti në detyrë. Ai premtoi dhe siguroi se “Amerika është sërish motori i botës”.

Lufta ndaj korporatave (Banesat) ishte një lëvizje që tërhoqi vëmendje e publikut amerikan. Ishte urdhri i tij ekzekutiv, që ndalon korporatat e mëdha të blejnë shtëpi familjare, mjeti kryesor që do të rivendoste ekuilibrin në tregun e pasurive të paluajtshme. Mesazhi: “Amerika nuk do të bëhet një komb qiramarrësish” ishte slogani bazë i kësaj politike. Kjo tezë synon drejtpërdrejt shtresën e mesme, që vuan nga kriza e banimit. Sulmet ndaj “burokratëve të korruptuar” dhe mediave “fake news” shërbejnë për të mbajtur të mobilizuar bazën e tij elektorale, duke u paraqitur si i vetmi që guxon t’u thotë të vërtetat në sy elitave globale në Davos.

Në politikën kundër emigracionit, premtim i fortë elektoral, ai e cilësoi kufirin jugor si “të pakalueshëm” dhe përdori çështjen e Groenlandës si simbol të rritjes së fuqisë amerikane. Për bazën e tij, blerja e Groenlandës nuk është çmenduri, por një “marrëveshje e madhe pasurie” që do të garantojë sigurinë ndaj Kinës dhe Rusisë. Për politikanët e BE-së, mesazhi ishte sa i guximshëm, por edhe një paralajmërim i rëndë: “Presioni dhe Pavarësia e Detyruar” ishte elementi bazë i raporteve reciproke. Mediat europiane e përshkruajnë atmosferën si “një zgjim të dhimbshëm” për Brukselin.

Reagimet e mediave në fuqitë kryesore europiane (Angli, Francë, Gjermani dhe Itali) pas fjalimit të Trump në Davos (janar 2026) pasqyrojnë një miksim mes alarmit për sigurinë dhe një përgatitjeje pragmatike për një “luftë të ftohtë” tregtare. Kështu, “Shtypi italian karakterizohet nga ‘Pragmatizmi dhe Ankthi’”. Ai luhatet mes nevojës për të mbajtur marrëdhënie të mira me Uashingtonin dhe frikës nga tarifat që godasin produktet “Made in Italy”.

Shtypi italian raporton shqetësimin e Romës se çdo luftë tregtare me SHBA-në do të çonte në një recesion të pashmangshëm për ekonominë italiane. Mesazhi kryesor është: “Marrëdhënia transatlantike është në reanimacion, Italia duhet të gjejë një rrugë të mesme mes Brukselit dhe Uashingtonit”. Duhet theksuar se të gjitha këto media që përpunojnë opinionin në vendet kryesore të BE bien dakord në një pikë: Ekonomikisht, Europa po përgatitet për “Luftën e madhe të Tarifave”, ndërsa ushtarakisht po diskutohet seriozisht për herë të parë një Europë pa mbrojtjen e SHBA-së.

Analiza e ecurisë së tregjeve financiare në këtë javë historike:

Siç e dimë, bursat u paraprinë fenomeneve dhe deklaratave se kanë antenat shumë më të ndjeshme se publiku normal gazetaresk, prandaj në analizën e tyre do ta bëjmë si pritshmëri para fjalimit dhe si reagim pas tij. Fjalimi i Presidentit Trump në Davos (janar 2026) u prit nga bursat botërore si një “shkundje elektrike” që kaloi përmes dy fazave dramatike: një paniku fillestar të ndjekur nga një frymëmarrje e pasigurt lehtësimi.

“E marta e Zezë” dhe Tronditja e Parë. Përpara se Trump të ngjitej në podium, tregjet përjetuan atë që analistët e quajtën “agresioni i parë i vitit 2026”. Vendimi i tij për të vendosur tarifa 10% (që do të rriten në 25% në qershor) ndaj tetë vendeve aleate të NATOs si ndëshkim për “çështjen e Groenlandës” shkaktoi një shitje masive (sell-off). Wall Street regjistroi ditën më të keqe që nga tetori, me S&P 500 që ra me 2.1% dhe Nasdaq që humbi 2.4%. Gjigantët teknologjikë si Nvidia dhe Tesla panë miliarda dollarë të fshiheshin nga vlera e tyre brenda pak orësh, ndërsa investitorët filluan të trembeshin nga një luftë globale tregtare.

Kur Trump mori fjalën të mërkurën në mbrëmje, toni i tij ishte befasues për shumë kontabilistë të bursave. Duke përjashtuar përdorimin e forcës ushtarake për blerjen e Groenlandës, ai hoqi nga tryeza skenarin e një konflikti të armatosur brenda NATO-s. Kjo deklaratë u përkthye menjëherë në një “relief rally” (rritje nga lehtësimi) në bursat amerikane. Dow Jones u rrit me rreth 1% të nesërmen, ndërsa yield-et e obligacioneve ranë, duke treguar se investitorët po u ktheheshin aseteve më pak të rrezikshme.

Për dallim nga New York-u, bursat në Londër, Paris dhe Frankfurt mbetën të ngrira. Megjithëse fjalimi nuk ishte “militar”, kërcënimi i tarifave mbeti real. FTSE 100 i Londrës qëndroi pothuajse i pandryshuar, ndërsa DAX gjerman ra me 0.58%, i goditur nga frika se industria e makinave do të jetë viktima e parë e mureve tregtare të Trump. Për Europën, “paqja ushtarake” nuk do të thotë “paqe ekonomike”.

Gjatë gjithë kësaj jave, fituesi i madh mbeti ari, i cili arriti rekorde të reja historike (mbi 4,600 dollarë për onz). Ky është sinjali më i qartë se, pavarësisht qetësisë momentale në Wall Street, besimi i investitorëve te stabiliteti afatgjatë është tronditur. Ari po shërben si një bunker financiar ndaj paparashikueshmërisë së politikës “America First”. Tregjet aktualisht po luajnë një lojë pritjeje. Analistët e Goldman Sachs dhe BlackRock paralajmërojnë se optimizmi i Wall Street mund të jetë i shkurtër. Nëse negociatat me BE-në dështojnë dhe tarifat hyjnë në fuqi më 1 shkurt, bursat mund të hyjnë në një spirale të re rënëse. Për momentin, tregu ka blerë “kohë diplomatike”, por çmimi i kësaj kohe po paguhet me një paqëndrueshmëri (volatility) që nuk ishte parë prej vitesh.

TRUMP DHE BORDI I PAQES

Forumi i Davosit u bë edhe një tribunë e Bordit të Paqes të iniciuar nga Presidenti Trump dhe të përuruar në këtë Forum.

Forumi i Davosit shërbeu si një platformë kritike për palët e interesuara për të diskutuar strategjitë për ruajtjen e stabilitetit dhe nxitjen e bashkëpunimit mes këtyre pasigurive, duke eksploruar potencialisht korniza alternative për qeverisjen globale, që akomodojnë dinamikën në zhvillim të fuqisë dhe interesat kombëtare. Koncepti i “Bordit të Paqes” që Presidenti Trump prezantoi pasqyronte të njëjtën logjikë transaksionale: paqja si një marrëveshje e ndërmjetësuar nga fuqia e SHBA-së, duke përdorur jo vetëm diplomacinë kolektive, por edhe stimujt financiarë. Kjo pasqyronte përdorimin e tij të tarifave si mjete gjeopolitike – si ndëshkim, ashtu edhe nxitje.

Duke përmendur Luftën e Dytë Botërore, Trump e pozicionoi Amerikën si garantuesen e domosdoshme të lirisë, tani të drejtë për të vendosur kushtet e paqes. Në thelb, fjalimi i tij kristalizoi tri tema: vendosmërinë gjeopolitike, nacionalizmin ekonomik dhe divergjencën e energjisë, ndërsa Bordi i Paqes shërbeu si një zgjatim simbolik i vizionit të tij “Amerika e Para”. Së bashku, ato zbuluan paqen jo si bashkëpunim të përbashkët, por si një transaksion të kontrolluar nga SHBA-ja, duke u përplasur drejtpërdrejt me idealet globaliste të Davosit.

Krijimi i Bordit të Paqes nga Presidenti Donald Trump, i zyrtarizuar në janar 2026 në Davos, shënon mbase transformimin më të madh të kësaj kohe diplomacisë botërore në një model të ri transaksional. Më poshtë është analiza e reagimeve të shteteve dhe interesave të thella ndaj këtij organizmi.

Deri në ceremoninë e nënshkrimit në Davos (22 janar 2026), rreth 60 vende kanë marrë ftesa, por reagimet janë ndarë në tri kampe të qarta:

-Ata që kanë konfirmuar (Përqafimi i modelit të ri) dhe si te parët firmëtarë hodhën themelet e një “institucioni të ri dhe ndryshe”, që pritet të rritet.

-Ata që kanë refuzuar dhe që për momentin konsiderohen (Rezistenca Europiane).

-Ata që kanë marrë kohë (që presin si do shkojë ecuria e forumit e që mund të konsiderohen si pragmatistët)

Nga një këndvështrim akademik, Forumi i Davos-it është më shumë se një forum idesh; është pasqyrë e një bote në tranzicion nga një globalizim relativisht i hapur dhe i rregulluar drejt një realiteti të ri dhe rivaliteti të ashpër gjeoekonomik. Tensioni midis agjendës zyrtare të Forumit – bashkëpunim, investim në njerëz, inovacion i përgjegjshëm – dhe diskursit të Presidentit Trump – prioritet kombëtar, diplomaci tarifash, objektiva territorialë – e bën këtë edicion të Davosit një pikë referimi analitike për vitet që vijnë, vite këto që për Evropën, për ekonomitë në zhvillim dhe për vende të vogla (si Shqipëria) do të bëjnë që të përballen me sfidat e se ardhmes.